Шувуу тэнгэрт мөрөө үлдээдэггүй шиг
Загас усанд галбираа орхидоггүй шиг
Чи миний дотуур ороод л гараад явчихлаа
Шувуугүй тэнгэр ...
Загасгүй гол ...
Чамгүйгээр би БИ биш болж үлдлээ

Чиний үг усан дээр бичсэн үсэг шиг бүдгэрч
Чиний үнсэлт уруулаас будагтай минь хамт арилж
Чи миний дотор ороод үс болон надас ургамагц хаа нэгтээ тасран унав
Чи миний дотор ороод нулимс болон зүрхэнд тунамагц урсаж хатав

Өөрийн минь биеэс л өөрийгөө олсон ширхэг үсхэн чамайг
Өөр шувуу зууж аваад үүр рүүгээ нисэн одов оо

Рауль төржээ. Нэг тийм нарлаг дулаахан, дулаахан, их л дулаахан, хачин дулаахан, гэхдээ ямар ч хайку бичих сэтгэгдэл төрөхөөргүй газар... Тийм нэг газар, тиймээ, тэр өөрөө бол хэзээ ч сонгохооргүй тийм л нэг газар төрчихэж дээ, Рауль. Ийнхүү тэр эхнээсээ л өөрийн биш, өөр хэн нэгний сонголтоор амьдрах ёстой боллоо.

Раулийн амьдралын эхний өдөр.
Рауль - Ээж ээ, би дахиад өндөг идмээр байна.
Ээж – Ид, ид. Түүхий л биш бол хэдийг ч идсэн яахав.
Рауль – Би түүхийгээр нь идмээр байна.
Ээж – Болохгүй.
Рауль – Яагаад?
Ээж – Хорддо үхчихвэл яах юм бэ миний хүү.
Рауль – Би үхмээр байна, түүхий өндөг иднэ.
Ээж – Муу ёрын амьтан. Дандаа хүнээс зөрж байдаг...


Муу ёрын амьтан бүтэн цаг орилсны эцэст түүхий өндөг залгиллаа. Рауль зургаан настай. Зургаан настай муу ёрын амьтан өдөр бүр өндөг иддэг. Муу ёрын биш ээж хүүгээ өдөр бүр тахианы “хүүхдээр” хооллодог. Тэдний зөв өө. Өндөг амттай хоол шүү.

Раулийн амьдралын хоёр дахь өдөр.
Рауль – Аав аа, би нохой тэжээмээр байна.
Аав – Нохой? Болохгүй. Загас ... Болно.
Рауль – Загас чинь хуцдаггүй шүү дээ.
Аав – Яг үнэн, тэгэхээр загас л тэжээ.
Рауль – Загас надтай тоглож чадахгүй.
Аав – Нохойтой тогловол бэтгэтэй болно.
Рауль – Би загас тэжээхгүй.
Аав – Загас тэжээ.

Рауль уйлав. Тас няс. Хүү баруун хацраа даран, газар өнхрөн уналаа.
Энэ чинь одоо юу вэ?
Тулгалт.
За яахав, Рауль хүлээн авлаа.
Хүү өдөржингөө загастайгаа ярина. Бүгдэд нь нэр өглөө. Гэвч загаснууд нь хүүгийн хичээн байж өгсөн хэдэн нэрийг хичээж тогтоосонгүй тул тэднийг ялгахад төвөгтэй л байв. Рауль долоон настай. Рауль загаснууддаа хайртай. Гэвч...
Нэг өдөр. Амьдрал дандаа нэг өдөр л байдаг. Нэг өдөр ... Эхлээд нэг улаан загас үхэв. Түүний дараа бас нэг улаан загас үхэв. Дараа нь бас нэг улаан, тэдний эх болох том улаан ... Тэгсээр гагц, сэлүүргүй, нүдгүй, бяцхан дун л үлджээ. Рауль дунг ширтэн хэвтээд бусад загас шигээ огт хөдлөхгүй байхаар нь аквариумаа тэвэрч гараад найман давхрын тагтан дээрээс шидэж орхив.
Үнэт шилэн авс хэрхэн үйрмэг болон бутрахыг, наранд тэдгээр үйрмэг яг л загасны нүд шиг гялталзан анивчихыг харж удаан зогслоо Рауль. Тэр орой хүү “хэн ч зодоогүй” байхад, дэрэндээ нүүрээ наагаад, аав, ээж, эгчдээ сонсгохгүйн тулд маш аяархан, гэхдээ их удаан уйлжээ.
Аав, ээж, агч “Амьд загасаа аквариумтай нь шидсэн” Раулийг уучилсангүй. Нэгэн дуугаар: Харгис амьтан.
Харгис амьтан энэ өдрөөс хойш бүтэн гурван жил загаснуудаа зүүдэлнэ.

Раулийн амьдралын гурав дахь өдөр.
Арван гурван настай Рауль. Тэр туфль өмссөн эмэгтэй хүнд дуртай. Туфльтэй хөл түүнийг “Рауль эрэгтэй хүн” гэдгийг анх мэдрүүлжээ. Тэр эгчийнхээ жижигхэн хөлийг өдөржин ажаад, дараа нь өөртөө зориулан өдрийн тэмдэглэл анх нээсэн юм. Ингээд тэр эхний хуудсан дээр ингэж бичлээ:
- “Хүн болгоны өдрийн тэмдэглэл адилхан байдаг. Би хүн болгонтой адилхан тэмдэглэл бичмээргүй байна. Тиймээс “Би өнөөдөр ном уншив гэхийнхээ оронд Рауль өнөөдөр ном уншив” гэж бичиж байя. Раульд туфльтэй эмэгтэйчүүд таалагддаг. Рауль том болоод зөвхөн туфль өмсдөг охинд л дурлана.”

Рауль – Ээж ээ, та яагаад өнөөдөр туфлиэ өмсөөгүй юм бэ?
Ээж – Ээжийнх нь хөл өвдөөд байдаг болчихжээ.
Рауль - Өвдсөн ч гэсэн туфлиэ өмсөж бай.
Ээж – Яагаад?
Рауль – Таны хөлний хуруунууд их муухай юм аа.

Аав – Яг үнэн. Миний хүү ч эр хүн болжээ. Чи ер нь яг над шиг хүн байна шүү.

Ээж – Миний хөлийн хуруунууд иуухайдаа яачихаав?

Раулийн аав, ээж хоёр хэрэлдэв. Тэр эцэг эхээ сонирхон ажиглана. “Ингэхэд ер нь эрэгтэй эмэгтэй хүмүүс яах гэж хамт амьдардаг юм бол оо?” гэж Рауль дараа нь бүтэн дөрвөн сарын турш боджээ. Яагаад гэвэл, Раулийг “Хоёулаа” гэдэг үг биш, “Ганцаараа”, “Ганцхан” гэдэг үг л учиргүй догдлуулдаг юм.

Раулийн амьдралын дөрөв дэх өдөр.
Раулийн ээж хоол хийж байна. Өндөгтэй хуурга. Арааны шүлс асгарам үнэр. Аа-аа-аа. Ажилсаг ээж хүүгийнхээ өмнө уур савссан халуун хоол авьчирч тавьлаа. Рауль сэрээ аваад тонгойлоо ...
Гэнэт ... Амьдрал дандаа бас “гэнэт” байдаг. Гэнэт Раулийн амнаас амьд дэгдээхэй унаад, хазуулсандаа доголсон хөлөө чирэн, хоылны ширээн дээгүүр тонголзон гүйлээ. Тэр саяхан л хүний хоол болох гэж байснаа мартчихаад талхны үйрмэг рүү зүтгэлэх аж.
Рауль нүдээ аниад, уруулаас нь амтагдах тэр жижигхэн амьтны цусны эхүүн амтыг баллах гэж дээр дээрээс нь хайрсан тарх, шарсан төмс, жимсний чанамал, ногооны шанцайг зажлалгүй залгисан ч дэгдээхэйн амт “дотроос” нь салж өгсөнгүй. Рауль уйлав. Тэр өөрийгөө шувууны оршуулгын газар болсноор төсөөлнө. Рауль оршуулгын газар. Тэр нулимсаа арчин, удаан бодлогширчээ. Анхны тангараг. “Ахиж өндөг идэхгүй”.

Раулийн амьдралын тав дахь өдөр.
Мөрөөдөмтгий Рауль. Тэр дандаа өнгөтөөр зүүдэлдэг. Бас зүүд болгон нь биелдэг. Рауль өндөгнөөс татгалзсаныхаа дараа үргэлж гүзээлзгэнэ зүүдлэх болжээ. Заримдаа түүний зүүдний гүзээлзгэнүүд “хэдэн арван жилийн өмнө” үхсэн загаснуудтай нь адилхан санагдах боловч тэр ягаахан амтлаг нойрноосоо салахыг тийм ч их яарсангүй. Нэг өдөр ... Амьдрал дандаа нэг өдөр байдаг гэж хэлээгүй юу.
Нэг өдөр Рауль домгийн номноос “Сахиусан тэнгэрүүд гүзээлзгэнэд дуртай байдаг” тухай олж уншив. Ингээд тэр өөрийгөө сахиусан тэнгэр гэдэгт итгэлтэй явах боллоо. Рауль өөртөө САТЭ гэсэн нэр өгөөдөдөр ч шөнө ч гүзээлзгэнэ дунд амьдарсаар. Гэтэл ... Гэтэл САТЭ-д далавч ургасангүй. Далавчгүй юм чинь ниссэнгүй. Дээр нь бас бусад чага тэнгэрүүд ч үзэгдсэнгүй. Рауль хүлээсээр. Хүлээсээр. Хүлээсээр. Хүлээж ханаад тэр нэг удаа толинд өөрийгөө харжээ. Тэгсэн чинь уруулынх нь дээр хэдэн ширхэг шар үс гараад ирчихсэн байхыг илрүүлэв гэнэ. Рауль цочино.
- Энэ чинь одоо юу вэ?
Энэ үгийг хэлтэл дуу нь огт өөр, яг л аавынхтай нь адилхан сонсогджээ. Боль л доо бурхаан минь, Рауль сахал биш далавч ургахыг хүлээж байсан шүү дээ. Тэр тагтан дээрээ гүйж гараад байдгаараа орилжээ. Энэ өдөр Рауль гүзээлзгэнэд ч бас тийм их дуртай биш болохоо мэдсэн юм. Яагаад гэвэл түүний зүүдний гүзээлзгэнүүд хэтэрхий том, гар шиг том, дээр нь бас том том улаан өндөгнүүд шиг санагдаад явчихаж. Рауль зөрчилдөгч. Ингэхэд Рауль хэдэн настай ч билээ дээ.

Раулийн амьдралын зургаа дахь өдөр.
Гар хангалга хийх нас арай л биш. Гэвч Рауль шаналах боллоо. Өдрийн тэмдэглэлдээ бичсэн нь:
- “Раулийн зүүдэнд санаанд оромгүй гоё хөлтэй, туфльтэй эмэгтэй шөнө болгон орж ирэх боллоо. Яагаав, нөгөө “сармагчин” хочин Ноами. Түүнийг үнсэж үзэх юмсан. Рауль өөрийнхөө хичнээн дээгүүр санаатан болохоо мэдэж авлаа. Дээгүүр санаат Рауль, үгүй ээ, үнэндээ бол энэ чинь Дээгүүр Рауль гэсэн үг”.

Ингэж бичихдээ тэр арван таван настай байв. Арван тав хүрээд тэр өөрийнхөө бас нэг онцлогийг мэдэх болжээ. Тэр их үнэрч. Сайхан үнэртэй хүн сайн хүн байдагт тэр итгэдэг. Рауль хөөрхөн охидын дотуур хувцас хулгайлан цуглуулах болов. Охидын дотуур хувцсанд шингэсэн нэг л өөр, эр биш үнэр түүнийг шаналгана. Нэг өдөр ... Ашгүй нөгөө нэг өдөр нь ирж ... гар хангалгын тухай мэдэж авчээ. Боломж, дүүрэн боломж. Энэ ертөнцөд ерөөсөө боломжгүй юм гэж алга аа. Рауль өөрийгөө ямар нэгэн гэмт хэрэг хийхээс аврагдсанд тооцов. Тэр одоо эмэгтэй хүний үнэрийг л сонирхдог. Туфль баяртай.

Раулийн амьдралын долоо дахь өдөр.
Рауль гудамжаар алхаж явна. Дүүрэн хүн. Тэр хүмүүст дургүй. Хэн нэгэн охин, хэн нэгэн хөвгүүн, хэн нэгэн ...-д бол өөр ханддаг л даа. Харин хэн хэн хэний нийлбэр, хэн ч биш хүмүүс ... Рауль хамт олон гэдэг үгэнд бүр ч дургүй. Тэр ясли цэцэрлэгээр хүмүүжээгүйдээ өөрийгөө азтайд тооцно. Гэвч аз нь дутаад сургуульд орчихсон юм. Оруулчихсан юм. Рауль олон нийтийн ажилд одооны хэллэгээр бол кредитээ хасуулахгүй гэсэндээ л оролцдог. Учир нь түүний аав ээжийн хувьд кредит их чухал. Тэгээд л оролцдог юм даа, Рауль. Орооцолддог гэсэн нь илүү зохимжтой ч юмуу? Энэ орооцолдоон Раулийг бухимдуулна. Бачимдуулна.

Рауль гудамжаар алхаж явна. өөдөөс нь урт үстэй, хүйтэн царайтай нэгэн залуу гараад ирлээ.
Залуу – Хөөе, чамайг Рауль гэдэг байх аа?
Рауль – Миний нэрийг яаж мэддэг юм бэ?
Залуу – Савхин хүрэм чинь их дажгүй юм аа.
Рауль – Авбал ав л даа. Май.
Залуу – Чи дажгүй хөвгүүн байна шүү. Манайд очих уу?
Рауль – Танайд миний сонирхолыг татчихаар юу байгаа юм бэ дээ?
Залуу – Очоод үз л дээ.

Рауль эгчийнхээ сонсдгоос огт өөр хөгжмийн тухай мэдэж авчээ. Тэр гэнэт л цэлмэчихнэ. Хүйтэн царайт, савхин хүрэмт хөгжимтэй хуурцгуудаа “хөвгүүнээс” ер харамласангүй. Тэд нөхөрлөх болов. Өдөр болгон уулздаг тэд харин сард ганцхан удаа л үг солино. Рауль жаргалтай байлаа. Гэвч ...
Ямар нэгэн “ГЭВЧ” гуай “ГЭНЭТ” гуйан нэгэн адил амьдралд хаанаас ч юм гараад л ирдэг. Гэвч Раулийн гэрт бөөн асуудал. Бөөн эсэргүүцэл, бөөн тэмцэл, бөөн эгдүүцэл.
- Чи наад балиар хөгжмөө султгаач ээ.
- Энэ хүүхэд хог дээр гарлаа.
- Хэнтэй нийлээд байгааг нь мэдэх сэн ...
- Очиж, очиж рок шүү.
Очиж очиж, очиж очиж рок сонгосон Рауль. Аз жаргалтай байгаагаа анх удаа мэдэрсэн Рауль өдрийн тэмдэглэлдээ ингэж бичлээ:
- Аав ээжид яагаад амнаас нь дэгдээхэй амтагддаггүйн учрыг сая л ойлголоо.

Раулийн амьдралын найм дахь өдөр.
Рауль бичиж байна:
- Ницще гуч орчим насны хямралыг томъёолохдоо алдаа гаргажээ. Хүн хүн өөр гэдгийг тэр яаж мартаж чадав аа? Минийх л гэхэд найман насандаа эхэлчихсэн байхад чинь. Минийх бишээ, Раулийнх. Би л гэх гээд ерөөсөө болохгүй юм аа. Ер нь одооноос би гэхээ цэглэж аав ээж хоёр шиг БИД гэж ярьж сурах.
- БИД дунд сургуулиа төгслөө. БИД дээд сургуульд орлоо. Энэ бүхэнд сэтгэл хөдлөөд байх юм даанч байсангүй дээ. БИД-ний сурсан юм БИД-энд хэрэг болсон нь үгүй. Арай гэж шалгалт өгөөд, аавын сонгосон их сургуульд орлоо. Их сургууль ч мөн адил. Тэнд сэтгэл татах юу ч алга. Нийллэг, нийллэг, нийллэг ... Алхам тутамдаа энэ хүмүүс бие биедээ наалдах юм. БИД бусадтай наалдахыг үзэн ядна. Байдгаараа тэсээд 3 саырг ардаа орхилоо. Цаашид тэвчихгүй нь. Олон хүн олон үнэртэй. Олон үнэр нийлээд орчлонгийн хамгийн муухай үнэрийг бүтээнэ. Биш ээ, олон үнэр нийлэхээрээ орчлонгийн жинхэнэ үнэр ... БИД хамраа дараад зугтахыг хүсч байна.

Раулийн амьдралын ес дэх өдөр.
Рауль – Аав аа, би их сургуульд сурмааргүй байна.
Аав – Тэгээд яах гээв, хог дээр гарах гээ юу?
Рауль – Би зүгээр л ажил хийж болно ш дээ.
Аав – Битгий дэмийр. Дахиж ийм дэмий юм бүү яриарай. Яв.
Рауль – Тэгвэл би өөр сургуульд ормоор байна.
Аав – Юу гэнэ ээ?
Рауль – Би философийн чиглэлээр суралцмаар байна.
Аав – Философи оо ... Чи арай амьдралтайхан юм бодоод олчихож чадсангүй юу?
Рауль – Би философийн чиглэлээр л сурмаар байна.
Аав – Үгүй.
Рауль – Би философич болно.
Аав – Мал.
Рауль – Би эдийн засагч болохгүй.
Аав – Үхэж байсан эргүү толгой.
Рауль – Би шийдсэн. Философийн чиглэлээр л сурвал сурна.
Аав – Тэгвэл чамд мөнгө өгч чадахгүй, зайл.

Рауль хоёр дотуур өмдөө сугавчлаад төрсөн гэрээсээ шөнөөр гарч явлаа. Тэр хөмсгөө зангидан байж өөртөө тангаргаласан нь:
- Ерөөсөө л үхтлээ философи судлая. Энэ түүний хоёр дахь тангараг л даа. Рауль улсынхаа хамгийн том сургуулийн хаалгаар, дөрвөн жил ургуулсан үсээ самнан самнан орж явчихлаа. УЛСЫН ИХ СУРГУУЛЬ гэсэн хаяг өрөө бүрийн хаалган дээр хадаастай. Гэнэт Раульд айх сэтгэл төрөв. Яагаад гэвэл тэрээр УЛСЫН гэсэн үг бүрийн цаанаас ХЭНИЙХ Ч БИШ гэсэн үг давхар уншигдаад байсанд цочжээ.

Хүйтэн хөх харц “хөвгүүн”-ийг угтлаа. Бөөн бөөн нүдний шилэн дунд орж явчтхлаа, Рауль. Бөөн бөн философичдын дунд Рауль хэцүүдлээ.
- Профессор оо, би танай тэнхимд хуваарилагдсан. - Сэдэв?
- “Рок хөгжим дэх философи үзэл санаа”
Гэнэт ...
Цэргийн газар шиг л тас няс. Профессор сэжиглэнгүй харцаар Раулийн уушгийг, зүрхтэй нь хамт нимгэн цамцных нь гаднаас нэвт харснаа /аргагүй л профессор юм даа/:
- Ганц хүнд өөр юм зааж чадахгүй гэж шүдээ зуун хэллээ. Яагаад шүдээ зуусных нь учрыг Рауль ойлгосонгүй. Бодвол, тэр профессор ГАНЦ гэдэг үгэнд их дургүй бололтой. Нийтийн багш юм чинь аргагүй. Рауль ойлгож байна. Их хотын, их сургуулийн багш их чанга дуутай. Дуу нь Раулийн чихийг хатгуултал өвтгөсөнд тэрээр нүдээ тас анмад ийн гуйлаа:
- Та ойлгоно уу, миний бие энэ сэдвээр ...
- Үгүй
- Би энэ сэдвийг л ...

Ахиад л тас няс.
- Боловсрол, ёс суртахууны сэдвүүдээс сонговол сонго, үгүй бол эндээс гар. - Боловсрол оо, ёс суртахуун аа?
Рауль инээж орхив. Өрөөнд байсан нүдний шилнүүд бүгд хөлрөн цантав. Раулийн хамаг бие арзайлаа.
- Мөнгөө өгөөд сурч байгаагаас хойш ямар сэдэв сонгох нь миний дур ... Гэвч ингэж хэлэхээсээ өмнө амжиж хэлээ хазжээ, Рауль. Одоохондоо мөнгөө өгөөгүй байгаа л даа. Мөнгө, мөнгө, мөнгө. Энэ мөнгийг яалтай. Хүйтэн царайт, савхин хүрэмт маань найз Раулийнхаа философижих төлөвлөгөөнд хүч нэмчих санаатай хүрмээ ч, хуурцгаа ч зараад тусыг хүргэж чадсангүй. Ингээд жилийн чөлөө “авцгаалаа”.
Жилийн чөлөө гэдэг нь жирэмсний чөлөө гэж байгаа юм шиг сонсогдсонд Рауль санаа алдав.

Раулийн арав дахь өдөр.
Рауль орцны хонгилд бодлогшрон сууна. Тэр ертөнцийн шударга бусын тухай эргэцүүлнэ. Эргэцүүлэл. Цаг нөгцөөх шилдэг арга. Үүнээс өөрөөр энэ ертөнцийг яаж “дүүргэх” билээ дээ? Сургууль дүүргэх гэж бид ярьдаг. Үүнтэй адилаар амьдралыг дүүргэх, ертөнцийг дүүргэх гэж ярьж болохгүй нь юу байх вэ. Цаг нөгцөөх өө гэж. “Matar al tiempo”, “Убить время”. Испаниар ч, оросоор ч, англиар ч адил. Махчилбал, цагийг алах ...
Өнгөрсөн бүхнийг дурсч суухад аллага ч гэсэн таатай.
Өндөгнүүд, загаснууд, гүзээлзгэнүүд, ахиад л өндөгнүүд, загаснууд ... Хүмүү, нөгөө хэн, хэн, тэр гуай, энэ гуай ээлжлэн нүдний өмнүүр жирэлзэнэ.
Өндөгнүүд, загаснууд, гүзээлзгэнүүд ... Байз. Гэнэт Рауль өмнө нь амьд гүзээлзгэнэ зогсож байхыг үзэв.

Охин – Чи юу хийж суугаа юм бэ?
Рауль – Юм бодож байна.
Охин – Юу?
Рауль – Чамд хамаагүй.
Охин уурласангүй. Харин дэргэд нь ирж, шахан суулаа. Тэд гурван цагийн турш үг дуугүй сууцгаажээ.
Охин – Манайд орох уу?
Рауль – Танайд миний сонирхлыг татчихаар юу байгаа юм бэ дээ?
Охин – Би чамд талх шарж өгье.
Рауль – Хиам байхгүй юу?
Охин – Түүнээс ч амттай юм бий.

Богино банзал, хүйсээ ил гаргасан богино цамцтай, уруулуу хөхөөр будсан Гүзээлзгэнэ. Тэр эр хүн шиг том том алхсаар, алхах бүрийд нь цагаан ягаан дотоож цухалзсаар гэр рүүгээ орж явчихлаа. Дотоож нь Раульд багын цуглуулгыг нь гэнэт санагдуулахад тэрээр энэ богинохоон охиныг маш ойроос нэг үнэрлэж үзэх сэн гэж хүснэ. Тэд цагаан талх идээд цадмагцаа нэг оронд орцгоожээ. Охин санаачилгатай хандаж, өөрөө хувцсаа тайлж шидэв.

Раулийн амьдралын арван нэг дэх өдөр.
Рауль ялтны ширээн дээр толгой бөхийн сууна. Шүүх хуралд аав нь ирсэнгүй. Харин туфль өмссөн ээж нь урт хөлөө ачин шүүгч рүү харан суугаад, нулимсаа арчин арчин, үсээ илбэн илбэн хурал дуустал танхимд байжээ. Хүчиндэгчийн ээж, Раулийн ээж. Хөөрхий, тэр эмэгтэй өндөг хагалахдаа хичнэн сурамгай, сайхан хоол хийдэг сайн ээж болохыг хэн ч мэдэхгүй. Хүмүүс бүх юмыг зөвхөн өнөөдрөөр л шүүдэг. Өнөөдөр бол тэр ердөө гэмт хэрэгтний ээж.Гэмтний ээж гэмтэн. Шүүх хурад ирэгсэд яг л шүүгчийн нэгэн адилаар бэлгийн ажил хэрхэн хийснийг нэгбүрчлэн, дүрслэлтэйгээр яриулахыг хүсэв. Хүссэн ёсоор болгов, Рауль. “Хэлээ хийхээр нь хэлийг нь хөхөөд ...”
Ахлах шүүгч амаа ангайн байж, нэг ч таслалгүй сонсохдоо, нүүрнийх нь төрх анх орж ирж байсан үеэсээ хамаагүй зөөлөрсөн байхыг харж Рауль гайхав.
Зөөлөн царайтай, үгүй ээ, биш ээ биш, зөөлөрдөг шүүгчтэй таарсандаа баярлаж суутал Рауль ... Яг л профессорынх шиг “нүдний шилтэй дуу” чихийг нь хатгатал өвтгөн ... Араас нь пүн пан болоод явчихлаа. Нэг жил албадан хөдөлмөр хийлгүүлэхээр Улсын нэрийн өмнөөс ... Тас няс.
Улсын нэрийн өмнөөс гэхийг Рауль “Хэний ч биш нэрийн өмнөөс” гэж залруулан сонслоо. Раулийг яллачихлаа.
Хэн?
Ёстой бүү мэд. Тэр шүүгч л лав их сайн хүн байсан.

Раулийн амьдралын арван хоёр дахь өдөр.
Рауль шоронгоос гарлаа. Эгч нь арван таван сая төгрөг төлж байж гурван сарын дараа ийнхүү гэрийнхнийхээ царайг харах нь тэр ээ. Гүзээлзгэнэ мөнгөтэй болж, Философич эрх чөлөөтэй боллоо. Юм бүхэн байрандаа оров. Шоронгоос харьж явахдаа тэр байдгаараа нугдайн байлаа. Угаасаа тэр ялтны ширээн дээр анх сууснаасаа хойш ахиж хичнээн ч хичээгээд дээш харж чадахгүй байгаа юм л даа. Хичээх тусам түүний толгой улам л бөхийх нь сонин. Тэр ширээнд л нэг учир байна. Охид хүүхнүүд хажуугаар нь өнгөрнө. Шарсан мах шиг л хаа холоос, амттайхан хурц үнэрээ түгээсээр хүүхнүүд шүргэн алдан зөрнө.
Шүргэх тусам нь Рауль улам, улам нугдайна. Рауль ийнхүү газар шагайж яваад золтой л машинд дайруулчихсангүй. Даналзсан бүдүүн авгай шиг алцгар том жийпний цонхоор нэг эрхэм:
- Сохор юм уу, яадаг солиотой морь вэ гэж бусад машины дугуйнууд хагартал ууртай дуугаар хашгирлаа.
Рауль морь. Бодлогшронгуй морь. Тэр морь зүгээр л философич болохыг хүссэн юм.

Гэртээ тавтай морилно уу?
Ээж эгч хоёр нь болгоомжлонгуй ширтэнэ. Тэд хоёулаа урт банзал өмсчээ. Гэмт хэрэгтэн Рауль. Эмсийн эрлэг Рауль.
Тэр гурван сар юу ч идээгүй хүний ёсоор тавагтай өндгүүдийг ховдоглон залгихад ердөө ганцхан хором шаардагдав. Ингээд өрөөндөө орж номын сангаа онгичлоо.
Дайрч унагахаа шахсан өнөөх дарга жийп шиг даналзсан улаан ном гараад ирэв. Ааштай Шопенхауэр. Рауль өөрийн эрхгүй далдичлаа. Аминч үзлийн талаар бичсэн хэсэг Раулийн сонирхлыг татав. Тэгээд өдрийн тэмдэглэлээ авч ийн бичлээ:
- Нээрэн энэ хүмүүс өөрийгөө, байгаа бүхнээ золиослоод хэн нэгнийг үхлийн хар савраас суга татаж чаддаг болов уу? Эгч бол чадлаа. Бусад нь ... эргэлзээтэй. Эргэлзээтэй бусад хүн... Гэхдэ л би тэднийг буруутгахгүй. Үзэн ядаад байх ч юм алга. Зарим нэг онолын үүднээс бол үхэж байгаа хүнийг аврах зөв ч биш байж мэдэх явдал гэнэ. Усанд живж байсан хүүг аварчихаж л дээ. Гэтэл хүү өсч том болонгуутаа л хүн алагч, хүрээ талагч ... Үүнд хэн буруутай вэ? Эгч шиг хүмүүс бол шууд л үсэрч ороод живэхээс нь өмнө гаргаад ирнэ. Харин би яах бол? Биш ээ, юм л бол БИ гэх гээд байх юм, БИД яах бол? “Бид” эгч шиг хүний мөс сайтай биш ч юм билүү? Ерөөсөө хүний мөстэй гэж ярьдаг нь зохимжгүй хэрэг байна шүү. Эгч шиг сайхан сэтгэлтэй хүнийг “мөстэй” гэж ярих нь утгагүй хэрэг. Ингэхэд хүний ус сайтай, цэнгэгтэй гэвэл ямар байна? Солиорчээ, энэ Рауль. Үгүй ээ, угаасаа солиотой байсан юм байна, Бид. Гэмт хэрэгтэн БИД. Ядарч байгаа БИД. Тэмцэхийг хүсэхгүй л байгаа БИД. Хүн болж төрсөндөө баярлахгүй байгаа, БИД. Өөдгүй БИД, өрөвдмөөр бид ...” Рауль дэвтрээ хаалаа.

Раулийн арван гурав дахь өдөр.
Рауль – Эгч ээ, дахиад нэг өндөг өгөөч.
Эгч – Чи чинь яасан ханаж, цаддаггүй хүн бэ? Хэдийдээ ийм их иддэг болчихоо вэ? Дахиад хэдийг шарах юм тэгээд?
Рауль – За түүхий л биш бол хэд ч яахав.
Эгч – Ингэхэд түүхийгээр нь идэж яагаад болдоггүй юм? Шарахгүй залгичихдаг бол хичнээн амар. Ерөөсөө чи өөрөө шараад ид. Чадахгүй бол түүхийгээр нь иднэ биз. Би яарч байна. Чиний нэг шөнийн жаргалыг төлөх гэж зовж явна. Хоёр газар ажил хийх ямар болохыг чи мэдэх үү? Ядарч байна. Зүдэрч байна.
Рауль – Түүхийгээр нь идвэл хордлого болоод үхчихдэг гээ биз дээ?
Эгч – Үхнэ л биз. Чи ерөөсөө үхвэл таарна.
Рауль – Би үхэхийг хүсэхгүй байна.
Үнэхээр л Рауль үхэхийг хүсэхгүй байлаа. Тэр эгчийнхээ саваад гарсан хаалгыг ширтэн удаан чимээгүй сууснаа, яаралгүй босч, өндгөө түлэгдтэл нь сайн шарж идлээ. Гэвч ..

Гэвч Рауль муудсан өндөгний хордлого оноштойгоор орой нь эмнэлэгт хүргэгджээ.

Эгч – Рауль минь уучлаарай. Эгчийгээ уучил.
Рауль – Би үхээгүй л байна шүү дээ, юундаа уйлаад байгаа юм бэ?
Эгч – Үхнэ л биз гэж хэлснийг минь уучил.
Рауль – Чи тэгж хэллүү?
Эгч – Чи ядахнаа сайн шараад идчихгүй дээ ...
Рауль – Би шарж л идсэн шүү дээ.
Эгч - Өөдгүй худалч. Чи амиа хорлох гэж тэгсэн үү? Хэдэн түүхий өндөг идсэн бэ?

Төгсгөл.
Рауль төржээ. Нэг тийм дулаахан, дулаахан, хэтэрхий дулаахан учраас бүгчим, тэгээд бас ихэнх нь инээмсэглэсэн хүмүүстэй хотод. Тэр инээмсэглэсэн хүмүүс гэвч дандаа бие биетэйгээ мөргөлдөнө. Тийм жижигхэн газар л даа. Уг нь Рауль хүмүүс нэг нэгэнтэйгээ шүргэлцдэггүй тийм том газар төрөхийг хүсч байж. Гэвч хэн ч түүний хүслийг сонссонгүй. Тэгэхээр нь хашгирч үзжээ. Хашгираад л байж, хашгираад л байж.
Гэтэл хашгирсаар байгаад хоолой нь сөөчихөв. Хоолой нь өвдөөд эдгэхгүй байсан тул Рауль маш зөөлхөн, бүлээхэн юм идэх хэрэгтэй болжээ. Ингээд л Рауль амьд дэгдээхэй дөрвийг залгисан юм даа. Хоолой нь хөндүүрлэхээ болилоо. Гүйцээ. Шийдлээ. Рауль инээмсэглэсэн хүмүүстэй хотод мөргөлдөн амьдрахаар үлдлээ.
Сүүлдээ дасаад, мөргөлдөөд байхад ч мөр нь өвдөхөө байжээ.

Би энд яг нэг жил болж байна. Хүүхэн болгон атаархаж, хүн болгоны магтдаг байсан зөөлөн, булбарай арьс минь одоо хэдийнээ улаан ягаан толботой, хатуу хайрсан бүрхүүл болон хувирчээ. Жил, яг нэг жш... Хүмүүс намайг загас гэж бодох болсоор яг жил болж байна. Хүмүүс ч гэж дээ, үнэндээ бол төрсөн хүүхдүүд маань надаар зугаацах болсоор гурван зуун жаран таван хоног өнгөрөөд байгаа хэрэг.
Энэ аквариумыг худалдан авч байхдаа би өөрийнхөө авсыг бэлдэж байна гэдгээ мэдээгүй юм. Мэдээж, үүнийгээ хэрэв мэдсэн бол арай томхоныг сонгох байлаа. Би угийн бачимдуу хүн. Энэ жижигхэн аквариум байтугай дөрвөн өрөө сууц маань, хүн болгон саруулхан, томыг нь бахдан хэлэлцдэг албан тасалгаа маань, цаашлаад дуу шүлэг бүхэнд хязгааргүй хэмээн магтагддаг Монголын өргөн тал, дуусашгүй мэт үргэлжилдэг цэлийсэнуудам нутагмаань надад багадаад байгаа юм шиг санагдан үргэлж, үргэлжл давчдаж явдаг байлаа. Надад бусдаас илүү, илүү хамаагүй илүү орон зай хэрэгтэй бапсан юм.
-Хүсээд байсан орон зай маань харин энэ бяцхан аквариум байж гэдгийг зөгнөж мэдэх нь байтугай зүүдлээ ч үгүй явтал бурхан миний өмнөөс бүгдийг шийдчихдэг байна шүү. Аквариум. Миний тэр орон зай, хүсэл гэдэг маанъ ийм л хэмжээний юм байж шүү дээ. Охин маань аквариумаа гоёх гэж, миний хэдэн жил хичээн байж цуглуулсан гоёмсог дун хясаануудыг өөрийн минь дээрээс нэг нэгээр нь цүлхийтэл хийж эхлэхэд би анх сэрж, ухаан орсон юм. Урд нь бол миний алганд элбэгхэнээ багтдаг байсан далайн бяцхан яснууд одоо надаас хэдэн арванхувь том болжээ. Би сандарч, нуулгүйхэлэхэд үхтлээ айж, ийш тийшээ үсчиж эхлэв. Үсчих тусам миний жаахан охин өхөөрдөм хөөрхнөөр инээд алдан хясаануудаа дээрээс минь шиднэ. Ээжийнх нь айдас бүр хайртай охиныг нь баярлуулна. Бурхан минь! Та юу хийчихэв ээ? Үгүй ээ, үгүй, үнэндээ бол энэ түүний хийсэн ажил биш. Бурхан үүнд ер хамаагүй. Угаасаа бурхан юунд л хамаатай байдаг билээ Эээ. Энэ бүгд ердөө л Замзагийн хийсэн ажил. Би Кафкагаас ч илүү Замзад хайртай байдаг юм л даа. Хүүхэд байхдаа бол Квазмидод хайртай байсан. Магадгүй Квазимодо намайг Замзаруу ийм хүчтэй түлхсэн ч юм билүү. Аль эсвэл тэр Замза гэдэг нь... Мэдэхгүй ээ, мэдэхгүй. Юутай ч би унтахдаа Замзагийн нэрийг шивнэж байснаа л санаж байна. Сэрээд хартал энэ. Энэ бүхэн. Харин тэр намайг эмэгтэй юм болохоор, тэгээд бас нэлээдгүй сэжигч юм болохоор, жаран хөлт биш ачтлаг хайрстай, бяцхан бүлтгэр загас болгочихож. Хорхой шавьжаас учиргүй айдгийг минъ ч бас бодолцоо биз.
Замзагаас ялгаатай өөр нэг юм бас бий. Манай гэрийнхэн намайг загас болсныг мэдэхгүй байгаа юм. Нэр минь сураггүй алга бологсдын дунд бичээтэй, цагдаагийнхан маш хүчтэй эрэл хайгуул хийсэн, хөөрхий нөхөр маань хамаг хөрөнгөө тэр эрэлд зарцуулсан, шөнө болгон тэр ганцаархнаа шил архи уудаг, уух болгондоо миний нэрийг шивнэн, шивнэн уйлдгийг би мэднэ. Бүр уйлдаг юм шүү. Энэ нь намайг бага ч атугай тайвшруулж байлаа.
Ах дүү нарын тухайд ч гомдолтгүй. Тэд урьд нь жшдээ нэг л удаа, тодруулбал, цагаан сараар л нэг үзэгддэг байсан бол одоо бараг өдөр бүхэн ирцгээдэг, бүр цагийн хуваарь гаргачихсан, ээлж ээлжээр ирж, хоёр хүүхдийг маань эргэж тойрч, асарч сувждаг болсон. Тэр ч байтугай хоёр ах нэг удаа аквариумын дэргэд зогсоод, нөхрөөс маань тусдаа хувийн мөрдөгч хөлслөн авцгааж, хөөрхий түүнийг минъ мөрдөж мөшгих төлөвлөгөөтэй байгаагаа шивнэлдээтэхэв. Том ахын бодлоор бол, нөхөр маань намайг алчихсан байж магадгүй гэнэ. Тэд өөрсдийн орон сууцыг барьцаанд пгавиад, мөрдөгчхөлслөхөөр шийдэцгээв. Үүнийг сонсоод миний нулимс цийлэгнээд л ирэв. Загасанд нулимс байдаггүй гэлцдэг нь огпгоос худал шүү. Надад хайртай хүн өчнөөн олон бий, тэд миний төлөө юу ч хийхэд бэлэн гээд бодоход нулиис ч багадмаар юм билээ.
Үүнчлэннададтайвшрахюмзөндөө.Гэсэн ч сэтгэл зовоох юм түүнээс олон байсан нь мэдээж. "Загас авч өг" гэж байнга шалдаг байснаараа охин л намайг асарч тойлно. Тэр зургаахан настай болохоор усныхаа халуун хүйтнийг ч тааруулж иэдэхгүй. Бас нэг удаа хоолны оронд үзэгний хар бэх хийгээд арай л ээжийгээ алчихаагүй. Заримдаа ч хоол өгөхгүй хоёр гурав хононо гээч. Уг нь бол би өлсдөггүй л дээ. Замза намайг загас болгохдоо өөр шиг нь өлсөөд үхчихгүй байх талаар бодолцсон бололтой, огт хоол хүнсний хэрэг гардаггүй байсан юм. Зүгээр л, хүн байхдаа хоёр хоног хоолгүй явж чаддаггүй байсан тухай бодол маань л охины хаяж өгсөн тэжээл рүү ухасхийлгэдэг байлаа.
Тиймээ, би загас болсон нь миний хувьд төдийгүй манай гэрийнхний хувьд жинхэнэ хувирал боллоо. Нөхөр маань хорин жил үхэн хатан зүтгэж байж хүрсэн өндөрлөгөөсөө буув. Өөрөөр хэлбэл тэр намайг үргэлж бухимдуулдаг байсан өнөөх завгүй, даргын ажлаа бүрмөсөн орхив. Энэ үнэхэээр, үнэхээр таатай, хамгийн таатай мэдээ байсныг нуугаад яахав. Тэр маань охиноо тэврэн сууж байгаад яг аквариумын дэргэд энэ пгухай ярив. "Аав нь одоо охинтойгоо үргэлж хамт байна. Ахиж ажилдаа явахгүй " гэж хэлэхэд нь би арай л уснаасаа үсрээд гарчихсангүй.
Хүү маань хэдийнээ үймүүлэхээ больжээ. Тэр хэзээ ч миний үгэнд орж байгаагүй юм. Хэтэрхий дураараа, 12 настай хүүхдэд баймааргүй хэвлүүн яриатай хүүтэйгээ би огт таардаггүй байсан юм л даа. "Хичээлээсээ өнөөдөр оройтолгүй ирээрэй " гэхэд оройтно, "За яахав, өнөөдөр хичээлээ тараад гадаа тогловол тогло л доо" гэхээр ороод ирнэ. Түүний зөрүүд зан намайг галзууруулах дөхдөг сөн. Гэтэл одоо тэр Тэр биш болжээ. Нэг л биш. Хичээлээсээ орж ирүүт шавхайтай гутлаа тайлаад зогсохгүй, бүр тосолж тавиад гэрийн шаахайгаа өмсдөг болсныг нь охин маанъ аквариум руу хэдэн чийгийн улаан хорхой цацах үеэрээ нөгөө л өөртэйгээ ярих дуртай балчирхан зангаараа шивнэн ярихад нь би бүр айж орхив. Түүгээр ч зогсохгүй хүү маань гараа угааж байж цай цуугаа уух ч юм уу, даалгавраа хурдхан шиг хийчихээд нохойгоо салхилуулахаар аваад гардаг болсон гэнэ. Тэр яг миний өөртэй нь зууралддаг байсан шигээр нохойдоо халамж тавих болжээ. Дүүтэйгээ хэрүүл щуугиан үүсгэж, бөөн уйлаан майлаан болдог нь бүр таг. Тэр ч байтугай нэг удаа аавдаа орөвдмөөр аяархан дуугаар Би дүүгийнхээ үсийг самнаад өгье л дөө" гэх нъ сонсогдсон шүү.
Охин бол бүр ч өөрчлөгдсөн. Тэр өдөржин загастайгаа (хөөрхий, ээжтэйгээ л гэсэн үг) ярьж өнжинө. Урьд нь бол өдөржин чихэр жимс нэхэж, хормой хотноос зууран уйлж, унжин эрхэлдэг байлаа. Ямар ч амттан шимттэн, ямар ч гоё тоглоом түүний амнаас унадаг сан. Түүнд арван ширхэг чихэр ч өгсөн, арван уупг чихэр ч өгсөн адилхан. Тэрхэн дор нь цааш харуулчихна. Харин одоо бол айл амьтан ах дүүсийн өрөвдсөндөө өгсөн хэдэн чихрийг огт идэхгүй, юунд ч юм хурааж цуглуулах болжээ. Энэ бүх хувирал, дандаа сайнаар эргэсэн хувирал надад даанч таалагдаж байлаа. Аквариум маань эхэндээ нэг л давчуу, харанхуй, зэврүүн санагдаж байснаа сүүлдээ дасаад ирэв бололтой, давчуу биш, харанхуй биш, зэврүүн биш болоод ирэв.
Гурван сар өнгөрөхөд би "хүн байхдаа яах гэж ийм жаахан аквариум худалдан авав аа" гэж харамсаж байснаа ор тас мартсан төдийгүй, энэ бяцхан шилэн хорго ч бас өчнөөн орон зайтай болохыг гүнзгий мэдрэв. Шилэн хоргоныхоо өнцөг булан бүрийг андахгүй сайн мэддэг болсон нь өөрт нэг л тааламжтай. Хаашаа л харна хоргоны гаднах бүх юм тодорхой. Хүүхдийн өрөөний голд байх хичээлийн ширээн дээр тавьсан болохоор би хоргон дотроосоо хаашаа л бол хаашаа хараад охиноо эсвэл хүүгээ олоод үзчихнэ.
Нөхөрмаань өдөржин шахуу хүүхдийнхээ хичээлийг давтуулж, өөрийн гараар охиныхоо үсийг самнаж, хүүгийнхээ зургийн хичээлийг хийх гэж будаг цаас болон суухыг хараад би бүр уярч орхино. Орой нь тэр бидний хайрын түүхээр үлгэр зохион ярьж хүүхдүүдээ унтуулах нь нэг л дотно. Тэр маань намайг санаж гүйцээд байгааг би дуугаар нь, санаа алдах өнгөөр нь мэдэж байлаа. Гэвч хамгийн сонирхолтой нь тэр гурав маань хоорондоо миний тухай огт үл ярих бөгөөд охин хүртэл, ганцаархнаа байхдаа ч ЭЭЖ гэж ганц дуугардаггүй байлаа. Энэ нь надад нэг л таатай санагдахгүй байв. Гэвч яая гэхэе дээ, юм болгон миний хяналтаас хэдийнээ гарчихсан.
Нэг удаа би шилэн хоргоныхоо хамгийн дээд хэсэгт очиж байгаад, уснаас хэр чадлаараа толгойгоо цухуйлгаж байгаад, охиныхоо өөдөөс бүлтийтэл ширтэв. Намайг таньж магадгүй гэж горьдсондоо л тэр. Гэтэл тун санаадгүй юм болов. Охин өөдөөс минь учиргүй ширтэж байснаа Алтан загас аа, чиминий гурван хүслийг биелүүлээд өгөөч! гэж үнэн сэтгэлээсээ гуйх нь тэр. Тэгээд ийм гурван хүсэл шивнэлээ. Нэгдүгээрт манай ээжийг авсан ах буцааж өгөөч! Хоёрдугаарт ээжид миний цуглуулгыг аваачаад өгөөч! Гуравдугаарт, би ээжийнхээ өвөрт унтмаар байна!
Миний зүрх эмтрэх шиг болов. Тийм Эээ, загас ч бас зүрхтэй байдаг юм шүү.
Тэр нэг ч удаа миний тухай ааваасаа асуугаагүй, бас намайг санаж уплаагүй болохоор би санаа зовохгүй байсан юм. Гэтэл... Хөөрхий нялх үрминь...
Тэр намайг яагаад өөр ахтай хамт яваад өгсөн гэж бодсны учрыг харин би бодоод, бодоод олсонгүй. Харин цуглуулга гэдэг нь өнөөх чихрүүд ээ.
Би охиноо хэмжээлшгүй ихээр өрөвдөж байлаа. Гэвч загас бол загас шүү Эээ. Тэр ярьж чадахгүй. Ярьлаа гэхэд, пга бод доо, хэн нэгнийг өрөвдөж байгаагаа хэллээ, ярълаа, илэрхийллээ. Тэгээд? Тэгээд л болоо. Үнэндээ шэгээд л болдог шүү (Зээ. Ихэнх хүн өөрийнхөө зовлонгоос илүү гарч чаддаггүй. Тийм болохоор хэлэх хэлэхгүйн хооронд ямар ялгаа байна аа?
Аквариумын загас юм боддог уу? гээд та өөрөөсөө асуу л даа. Инээд чинь хүрнэ. Бас тэр бяцхан амыпад гунигладаг. Ганцаарддаг, уйддаг гэвэл таны бүр хөхөөс хөх инээд хүрнэ биз дээ. Би үнэхээр гуниглаж, ганцаардаж, уйдаж байв. Гэвч үүнийг маань хэн ч мэдэхгүй байгаа нь л хамгаас, хамгаас, хамгаас харамсалтай, хамгийн тарчлаантай байлаа. Өдөр хоног өнгөрсөөр нэг л мэдэхэд би гунигтаа, хүмүүн бусын ганцаардалдаа, басхүү ер бусын уйдалтандаа дасаж орхив. Ерөөсөө дасна гэдэг гагц хүний ч биш бүхий л амьтны зан бололтой. Би өөрийгөө, хүү охиноо, нөхрөө өрөвдөхөө болив. Тэртээ тэргүй тэд маань надгүйгээр амьдарч сураад байгаа нь, энэ хачин янзын хагацалдаа дасч эхлээд буй нь ч харагдаж байсан юм чинь.
Найман сарын дараа, загас болсноос хойш шүү дээ, нэгэн шөнө, нөхөр маань миний үй зайгүй найз эмэгтэйг дагуулж ирэв. Хүүхдүүд дунд ахынд очщгоохоор явсан байлаа. Найз эмэгтэй маань миний бяцхан охины орон дээр сууж байгаад ....Ингээд л тэд секс хийцгээсэн юм даа. Нөхөр маань надтай хийдгээсээ нэг л өөр, хачин шуналтай, түрэмгий янзаар эр эмийн ажил хийхийг хараад би бүр гайхаж орхив. Гэвч, хамгийн сонирхолтой нь надад хардах, харамлах сэтгэл ер төрсөнгүй. Нээрэн шүү, загас хүнээс ялгаатай нь бусдаас юугаа ч харамладаггүй. Хүмүүс л харамч, өмчирхөг байдаг юм билээ.
Дараа нь тэд баахан худлаа ярьцгаав. Найз эмэгтэй маань "Нөхөртөө хайргүй" гэж уйлагнан хэлэхэд, нөхөр маань хариуд нь "Бимэднэ ээ. Угаасаа л мэддэг байсан" гэх нь тэр. Намайг загас биш хүн байхад тэр минпй найзуудаас чухам түүнийг л үзэж чаддаггүй байсан юм л даа. Найз эмэгтэйн яриагаар бол манай нөхөр түүний хоёр дахь хүн гэнэ. "Битгий худлаа яриад байгаач ээ, энэ бол чиний унтсан арван тав дахь эр шүү дээ" гэж би тэсгэлгүй хашгирав. Хардсандаа биш шүү, зүгээр л худач хэлсэнтэй нь эвлэрэхийг хүсээгүйдээ тэр. Гэвч тэд сонссонгүй. Ерөөсөө хүн шиг дүлий амьтад хорвоо дээр үгүй дэг ээ.
Найзын маань яриагаар бол би нууц амрагтай байсан гэнэ. "Бодвол түүнтэйгээ одоо хамт байгаа биз дээ" гэж ертөнц дээрх цорын ганц найз маань гуниглангуй царайгаар шивнэтэл, ертөнц дээрх цор ганцхан хань минь үүнийг сонсуут ухасхийн босч, дахиж секс хийхийг хүсч байгаагаа нэг л хачин дуугаар илэрхийлээтхэв. Миний найз ч хариуд нь дуртайяа зөвшөөрч мөн л надад танил бишээр инээд алдав. Би тэдний хэрхэн дуу алдацгаахыг, бүр сүүлдээ бие биенийхээ нурууг маажихыг алдалгүй харсаар шөнийг өнгөрүүлэв. Нөхор маань бүрэн өөрчлөгджээ. Үгүй ээ, ерөөсөө тэр өөр хүн байсан юм байна. Энэ тухай бодон санаа алдсанд үүр цайлаа.
Нэг өглөө хүү маань хичээлээ хийж дуусаад өдрийн тэмдэглэлээ авч шүлэг бичив. Тэр модны тухай шүлэг бичжээ.
Бичиж дуусаад тэр амандаа аяархан шивнэн уншсанаа, гэнэт нөгөө дэвтрээ юу ч үгүй жижиглэн урж, өрөөгөөрөө нэг цацчихаад гарч гүйв. Охин тэр цааснуудыг нь цас болгон өөрийнхөө дээрээс цацаж, өдөржин тоглолоо.
Хүү яагаад үе, үе хачин ууртай болчихдог байсныг, бас яагаад өрөөгөөр нэг урсан дэвтэр хөглөрч байдаг байсныг би тэгэхэд л ойлгов. Бурхан минь, гэтэл бы түүнийг математикч болгохоор өмнөөс нь шийдчихсэн байсан сан. Яасан дураараа байж вэ, би хүн байхдаа "Хн, хэнийгээ дуурайгаад ийм яруу найрагч болчихдог байна аа? " гэж би өглөөнөөс оройг хүртэл сэлэн байхдаа ихэд бодлогшров.
Оройхон хэрд хүү маань гаднаас жигтэйхэн ядарчихсан царайтай орж ирээд ийш тийш харан хэсэг сууж байснаа гэнэт босч аквариум руу дөхөн ирлээ. Дэггүйтмээр санагдаж л дээ. Тэгээд усан будгуудаа савнаас нь ховхлон аваад, нэг нэгээр нь ус руу цүлхийтэл хийж эхэллээ. За ингээд би улаан, ногоон, шар өнгийн тэр аймшигт хорнуудаас зугтан ийш тийш үсчиж гарав аа. Авралт бяцхан охин минь орж иртэл миний хүү надаар зугаацсан юм даа. Гэнэт л ... Тийм ээ, бүх юм гэнэт л болдог шүү дээ. Би учиргүй ядарснаа гэнэт мэдэв. Бүтэн жил өнгөрчээ. Загас юу ч хийдэггүй нь үнэн боловч би үнэхээр ядарч. Үзэх ёсгүй байсан бүхнээ харсаар байгаад бүр туйлдаж орхижээ. Загасны нүдээр би ойр дотныхоо хүмүүсийн нууц руу өнгийх болгондоо өөрөөсөө ч юм уу, хэн нэгнээс, заримдаа тэднийхээ өмнөөс түгшиж, ичиж, айж, шаналдаг байсан юм.
" Хүн болгон л хоёр дүртэй аж. Үнэндээ тэр хоёр дүрийнхээ нэгийг нь л бусдад харуулахад хангалттай. Хэн ч өөрийнхөө сайн, сайхан гэж бодсондоо буй болгосон тэр дүрээ л бусдад харуулахыг хүсдэг, түүгээрээ л баг хийж явдаг. Хоёр дахь нь хэдий өөр байлаа ч бусдад харуулахыг хүсч байгаа тэр багаар нь л хүнд хандах хэрэгтэй юм байна. Заавал багийг нь хуулах гээд, нөгөө жинхэнэ дүрийг нь үзэх гээд байх хэрэг юу байна аа?" Би эцсийн энэ мэтчилэнгийн гүн ухааны гаргалгаанд хүрээд жирийн ч нэг загас биш, бясалгагч загас болж орхисондоо олзуурхаж л байлаа.
Уг нь надад загас байх таалагдаж байсан юм шүү. Ямар ч хариуцлага хүлээхгүй, хэний ч төлөө амьдрахгүй, хэнийг ч хайрлахгүй, бас харамлахгүй, хэнд ч уурлахгүй, уцаарлахгүй, загнахгүй, загнуулахгүй. Уг нь хүн ингэж амьдарч болно шүү дээ. Яах вэ гэж би ингэж өөрийгөө ч, өрөөл бусдыг ч зовоож явсан юм бол оо, хөөрхий. Гэвч....
Аквариум доторх өдөр хоногууд улам л удаан, улам л энгийн болсоор байв. Эхэндээ юм бүхэн нээлт шиг санагддаг сан. Одоо бол үгүй. Байдаг л нэг түүх, байдаг л нэг амьдралыг харсаар бүүр дасчээ. Хүн, /биш ээ загас, за яалаа гэж дээ, хүн. Хүн байлгүй яах вэ. Хүн. Би загасны тухай ярьж байгаа шүү дээ. За, үнэндээ ялгаагүй юм./ Хүн ямар нэг юманд дасаад ирэхээрээ л ядардаг. Гэтэл бид бодохдоо өөрсдийгөө ямар нэгэн юманд дасахгүй байгаагаасаа л ядарч байна гэж эндүүрээд байдаг бололтой. Үнэндээ бол юманд хэт дасчихаараа л ядардаг юм билээ.
Би шилэн хоргонд биш унтлагын өрөөнд, зөөлөн буйдан дээр хэвтэж байхдаа сэрсэн юм. Бүх юм хэвэндээ оров. Болсон бүх явдал зүүд байсан гэж би өөртөө итгүүлэхийг хүсдэг боллоо.
Нөхөр маань одоо ажлаа хийж байгаа. Хүү миний өөдөөс үг сөрдгөөрөө сөрөн, уурладгаараа уурлана. Охин чихэр жимсний хэрүүлээ хийж эхлэв. Найз эмэгтэй маань утсаар ярьдгаараа ярьж, нөхөртөө урьд урьдынхаасаа илүү хайртай болсноо шивнэн инээнэ. Нөхөр маань урьдын адил, тэр ч байтугай секс хийхдээ хүртэл яг урьдынх шигээ эелдэг зөөлөн хэвээр, үргэлж л миний хүсэлд бүхнийг захируулдаг нь бүр яг хэвээрээ шүү. Харин би хүүтэйгээ огт өөрөөр харьцдаг болсон. "Тоогоо бод " гэж толгой руу нь тоншдогоо болиод шүлгийн номууд авч өгөх болов. Амьдрал үргэлжилсээр.
Гэвч бидний амьдрал урьдынхаасаа нэг л өөр, илүү амттай ч юм шиг, бас хүү илүү нууцлаг ч юм шиг байх болов. Ямар нэгэн юмаа ачдаад эргүүлэн олж авсан хүн ахин түүнийгээ алдахыг хүсдэггүй шүү дээ. Тэр л ёсоор юм бүхэн сайн сайхны зүг эргэчихжээ гэж би боддог болоод байна.
Нэг удаа би нөхрөөсөө намайг эзгүй байхад болсон бүхнийг нууж хаалгүйгээр, нэгцйг ч үлдээлгүйгээр ярихыг хүсэв. Бүхнийг мэдэж байсан мөртлөө шүү дээ. Ээ дээ, энэ хүмүүс үү? Загас бол заяа нь тэгэхгүй. Гэтэл юу сонссон гээч?
Түүний ярьсныг сонсоод би үнэхээр цочирдсон шүү. Ах нар маань миний ханиас мөнгө нэхсэн гэнэ. Тэд түүнийг шоронд хийж, хүүхдүүдийг асрамжлагчаар өөрсдийгөө гэсэн баталгаа гаргуулж аваад, манай бүх хөрөнгийг өөрсдийнхөө нэр дээр болгоно гэж сүрдүүлсэн гэнэ. Тэд манай нөхрийн ажил дээр очин, өдөр бүр хэрүүл шуугиан үүсгэдэг болсноос аргагүйн эрхэнд ажлаа орхиход хүрсэн юм байж. Нөхөр маань сэтгэлээр унан, шөнө болгон шахуу ганцаараа архи уудаг байсан тухайгаа ярихдаа тэсгэлгүй уйлав.
Охин харин болгон угаалгын өрөөнд орж сууж байгаад Ээж ээ гэж шивнэн, шивнэн уйлдаг байсан гэнэ. Хүү харин математикч болохоор бүрэн шийдсэн төдийгүй, энэ чиглэлээр сонгонд явж байжээ. Тэр ийнхүү миний мэддэг байсан бөгөөд мэдээгүй бүх юмыг ярьж өгөв. Харин ганцхан найз эмэгтэйтэй маань хавьтсан тухайгаа л дурссангүй. Би ч асуусангүй. Тэртээ тэргүй хэлэхгүй гэдгийг нь мэдэж байгаа юм чинь.
Би нөхрөө өрөвдөн, өөдгүй муу ах нартаа гомдон удаан уйлав. Миний аквариум жижиг ч гэсэн надад бүхнийг харуулаад байна л даа гэж би боддог байлаа. Дөрвөн тал нь шил болохоор ертөнцийн дөрвөн зүг, найман зовхисыг харж байгаа юм шиг л санагддаг сан. Гэвч! Аквариум бол аквариум. Тэр гадуураа бас аквариумтай. Нөгөө гурван өрөөнд маань өрнөж байгаа маьдрал надад харагдахгүй. Цаашлаад, дөрвөн өрөө сууцнаас маань гадна болж буп бүхнийг, бүр цаашлаад... За энэ тухай бүрч ярилтгүй.
Ахнарынхаа үнэн мөнийг мэдсэндээ, бас тэдэнд өширхсөндөө уйлж, уйлж тайвшраад би нохрөөсөө ингэж асуулаа:
-Чамд надад яриагүй юм үлдсэн үү? Ингэж хэлэхдээ би мэдээж хариу хүлээгээгүй юм. Зүгээр л асуусан хэрэг шүү дээ. Гэтэл нөхөр минь юу гэж хариулсан гээч? -Би чиний хамгийн сайн найзтай унтсан! Энэ бүлэг ингээд дуусах гэж байна. Ерөөсөө энэ түүх ингээд дууслаа. Нөхрийнхөө хэлсэн тэр үгийг сонсоод л надад гэнэт хачин уйтгартай болчихсон юм. Юуг ч урьдчилан таах аргагүй ажээ. Би нөхрөө надад худлаа ярина гэж, үнэнээ хэлэхгүй гэж итгэж байсан юм сан. Гэтэл! Үнэнийг ярьчихдаг байна шүү. Тэгэхэд л би үнэнийг ер хүсээгүйгээ, ерөөсөө юуг ч хайгаагүйгээ, /магадгүй юуг ч олгоогүйгээ гэх нь илүү оновчтой болох биз/ гэнэт ойлгов. Миний нууцаар харсан бүхэн худлаа юм байж шүү дээ. Жинхэнэ амьдрал гэдэг маань ердөө л энэ байж.
Магадгүй, би бусдын тухай биш өөрийнхөө тухай мэдэхийг бүхнийг өөрөөс минь асуухаар шийджээ. Тэр надаас "Аквариумаа санаж байна уу?" гэж асуусан. Би удаан бодлоо л доо. Тэгээд ахин загас болохоор шийдээд байна. "Аквариум жижиг байх тусмаа сайн" гэж би Замзад хэлсэн.

2002 он. Бэлх

Нүүрнээс нь нар урссан хүмүүс урсаад л, урсаад л, яг лаа шиг хайлаад л ...
Нүүх үүлгүй аагим халуунд би дуртай
Дусалж байгаа хөлс бүрийн цаанаас жинхэнэ хүн гарч ирнэ
Дуусч байгаа хүн, дуусах гэж байгаа ертөнц
Элээгч нарны дор энэ биеэрээ зогсоод
Энд тэндээсээ нурж байна би, ховхорч байна
Өглөөнөөс үдшийг хүртэл барьсан бяцхан байшингийнхаа оройгоос
Өндөр тэнгэрт хүрэхгүй гараараа өөдөө нэг, сүүлчийн удаа ...
урсаад л, урсаад л, яг лаа шиг хайлаад л

Модод юу ч хараагүй царайлж
Навчис юу ч сонсоогүй дүр үзүүлж
Тэнгэр юу ч анзаарамүй мэт аашилж
Тэгэхээс тэгэх гэсэн шиг бүгд чимээгүй
Шувууд юу ч ойлгоогүй царайлавч
Шуналт нүдээр хэрхэн харсаныг нь мэдэж байна
Алив, салхи минь хэлээч, чи бас үзсэн шүү дээ Аймшигт эгшний гэрчүүд минь юунд үл дуугарцгаана
...Тэнгэрийн царай цэнхэртэвч
цаанаа л нэг уласхийж
Тэнүүчлэн давхигч үүлс нь догдолсон мэт бөөгнөрч
Өвс хүртэл нүдээ аниад
хачин нууцлаг инээвхийлэхэд
Өндийн босоод би аяархан уйллаа.

Нүд чинь, харц чинь,
хацар чинь бүдгэрчихэж
Бүдгэрчихэж ээ!
Нүүр чинь хов хоосон
Энд миний үнсэх дуртай уруул байсан
Энд миний уйлуулах дуртай нүд байсан
Арилчихаж
Чи минь арилчихаж ээ!
Тэмтрэх харцанд нүүрний чинь гүнээс
Тэр бүсгүйн л дүр нэвт харагднам
Царайг чинь баллуурдаж үзэгдэхгүй болгосон
Цагаахан гар... гар л үзэгднэм
Надад байдаггүй алтан бэлзэг
Нарийхан хуруу, урт хумс..
Нүдийг чинь, уруулыг чинь, зүрхийг чинь энэ л гар
Нүцгэн алгаараа арччихжээ Чи минь

Сандлын түшлэг налж
Санаашрангуй хэвтэх
Хүүхэн заяа шиг даашинз минь
Хүслийн эцэс шиг сульджээ
Газар шүргэсэн ханцуй нь
Ахиж нисэхгүй жигүүр
Дахиж хэн ч ємсєхгүй ээ

Өлгүүрт хєгшрєх үйл ч
Охин биеийн галбирыг
Авч үлдсэн даашинз минь
Одоо чи мартагдсан.
Адилхаан...
Би ч бас хуучирсан

Г.А-д
Хүслийн шуургаар оволзсон тэнгис
Ёроолгүй хар нүдэнд чинь живнэ
Хүлэгтэй бие даль жигүүргүй
Чиний эзэмшилд чимээгүй хоригдоно
Миний алсад татсан гэгээ
Чиний салхинд чиггүй замхарна
Зүрхний минь түлхүүр чиний зүрх...
Зүггүй хайрын эрхшээлд хоргодно

Түүнд энэ гайтай хүсэл төрөөд яг гурав хонож байна. Гурав хоног тэр зөвхөн энэ тухай боджээ. Энэ хүслээ л биелүүлэхгүй бол хэн ч биш болчих юм шиг санагдаад хоногийн 24 цагийг гурвантаа тойроод байна. Хүсэл, гайтай хүсэл. Энэ хүсэл үү?
Тэгээд л тэр хэн нэгэн гэдгээ өөртөө батлах гээд ч юмуу, эсвэл зүгээр л хүн гэдэг юу ч бодолгүйгээр хүсээд, юу ч бодолгүйгээр түүнийгээ хүртчихдэг зангаар ч юмуу, бүү мэд, ямар нэгэн аргаар л яаж ийж байгаад энэ хүслээ биелүүлэх гэж байдгаараа адгажээ.
Уг нь хэцүү ч юм биш л дээ. Зүгээр л, гудамжинд явж байхдаа, олон хүний нүдэн дээр, шөнө биш өдрөөр, тийм ээ, гэгээн цагаан өдрөөр, ямар нэгэн дууг байдгаараа чанга дуулах. Түүний хүсэл энэ. Ердөө энэ. Тэгээд л болоо.

Яагаад ийм хүсэл төрөх болсныг, төрөх төрөхдөө ийм ихээр төрснийг бүү мэд. С лав л таван жил өмсч буй бор шаргал костюмтайгаа, гараасаа хэзээ ч салгаж байгаагүй хүрэн ширэн хавтсаа сугавчлаад,бага зэрэг бөгтийсхийн, нэлээдгүй яарсхийн, явдгаараа л явж байсан. Ямар нэгэн зөөлөн шиврээ бороо ороогүй, ямархан нэгэн сайхан үгийг бусдаас сонсоогүй, гэрээс нь ажил хүрэх замд байдаг 289 улиас 290 болчихоогүй, байшин барилгууд урьдынхаараа, С-ийн амьдрал С-ийнхээрээ л байлаа.
Гэтэл яагаад? Яагаад гэнэт хангинатал дуулмаар болсон гэж?
Үүний учрыг тэр өөрөө ч мэдэхгүй. Хэрэв зүв зүгээр л явж байхад нь төрсөн хачин ч гэж хэлж болох энэ хүсэлд эзэмдүүлээгүй бол тэр өдийд лав, юм бүхэн нь бүтэмжтэй явдаг хүний нүүрэнд л үргэлж зүүгээстэй байдаг өнөөх хангалуун дүүрэн инээмсэглэлээрээ бусдыг гэрэлтүүлээд л сууж байх сан даа. Гэтэл одоо... Одоо тэр инээмсэглэхээсээ нэгэнт өнгөрчээ. Уржигдраас хойш хөмсөг зангидан хэнтэй ч дуугараагүй. Гайтай хүслийг төрсөн даруйд нь л биелүүлчихээгүйгээ бодох бүрий цээж нь бачуурна.
Хориод жил сууж буй жижигхэн шар ширээнийхээ шургуулгыг онгойлгохоор тонгойх үед ч, өөрөөс нь журам дүрэм, хуулийн заалт асуун урдуур хойгуур нь гүйлдэх шинэхэн ажилтнуудаа эцэг хүний нүдээр ивээнгүй харж зогсохдоо ч, эхнэртээ баяраар бэлэг болгон өгөх гоёмсог даашинзны эрэлд хатан дэлгүүр дэлгүүрийн хаалга татан шогшиж явахдаа ч үргэлж энэ тухай бодно.
-За яг маргааш, маргааш л... Маргааш, ажилдаа явах замдаа.. гэж тэр өчигдөр орой уг нь яг таг шийдсэн юм. Тэр ч байтугай ямар дуу дуулахаа мэдэж байсан. Гэвч сахлаа хусах нь байтугай цайгаа ч уулгүй, юунд ч юм догдлон яарах нөхрөө айсан нүдээр харж, үг дуу ч үгүй, хананд наалдан зогсох эхнэрээ харуут С-ийн уур хүрээд явчихжээ. Тэгээд л замын турш өнөөх айсан, хачин гурвалжин нүд харагдаад дуулж чадсангүй. Тийм ээ, тэр өнөө өглөө гарахдаа эхнэр рүүгээ хараагүй л бол бүх юм бүтэмжтэй болох байсанд итгэлтэй байлаа.
Тэр тайвшрах санаатай цамцныхаа дээд товчийг тайлаад нүдээ анин зүүрмэглэх гэж оролдов. Гэнэт түүнд энд ажилд орж байх үеийнх нь дүр төрх харагдав. 25 жилийн өмнөх С. Цэл залуухан, улаа бутарсан, өөр юу юу гэдэг билээ дээ, залуу хүмүүсийг зураглахдаа... тийм л нэг сайхан эр. Өөрийг нь нэг л өөриймсүү сэтгэлээр угтан авсан, одоо нэгэнт ертөнц дээр байхгүй болчихсон манаач өвгөн хамгийн түрүүнд нүдэнд нь харагдав. Өвгөний байнга гартаа барьж явдаг байсан сэнжтэй, зурагтай, цайны, том шаазан аягыг тэр санаандгүй хагалчихаж билээ. Өвгөн нэг их харамсангуй уулга алдсан сан. Тэр уучлал гуйгаад л өнгөрсөн. Харин инээдтэй нь мөнөөх өвгөн тэр өдрөөс хойш үүдний бяцхан хонгилд байдаг манааны, харанхуйвтар өрөөндөө биш ажилчдын гуанзанд хооллох болсон юм.
Энэ тухай тэр өөрөө анзаарч мэдсэн юм биш л дээ, өрөөний нь хүүхнүүд л өвгөнийг тэтгэвэрт гарах өдөр түүнд ярьсан хэрэг. Мэдээж тэр үүнийг сонсоод ихэд гайхаж, өвгөнд нэг сайхан хятад шаазан аяга авч өгнө гэж бодсон ч амжилгүй явсаар нас барсан өдөр нь л нэг эргэн санасан сан. Өвгөний тухай дурсах бүрийд чулуун шалан дээр унаад хагарч байгаа шаазангийн гайхалтай жингэнэсэн чимээ чихэнд нь сонсогдсоор.Түүний нүдэнд өвгөний царайнаас илүүтэй, өөрийнх нь хагалсан аяганы махир сэнж, хачин эрээн зураг хоёр л харагдаад болсонгүй ээ. С уртаар санаа алдав.
Дараа нь дүн өвлийн цагаар төрсөн хүүг нь харах гэж цугласан ажлынхан нь бүтэн хоёр цаг эмнэлгийн цонхон дор шуугилдан зогсоцгоосныг халуунаар дурстал, монхор Баяраа хамраа хөлдөөчихөөд Долгорын хүрэмний захны үсэнд нүүрээ шаан зогсож байсан нь гэнэт санагдан, өөрийн эрхгүй инээмсэглэв. Одоо тэр хүмүүсийн ихэнх нь энд ажилладаггүй. Ерөөсөө ихэнх нь хаана ч ажилладаггүй гэвэл илүү ононо. Дарга нь ч, ажилтнууд нь ч байнга солигддог энэ газар бараг тэр л ганцаараа 25 жил ажиллажээ.
С уртаар санаа алдав. Хаалга онгойж, саяхан түүний туслахаар ирсэн жижигхэн бор залуугийн толгой цухуйв.
-Та цайндаа орохгүй юм уу?
Тэр толгой сэгсрэв. Гэвч хаалга хаагдангуут С жигтэйхэн өлсч байгаагаа мэдэрлээ. Тэр өнөө өглөө төдийгүй, өчигдөр орой ч хоол идээгүй. Энэ тухай зэрвэс бодоотохтол толгой нь эргэн, хаана нь ч юм бэ хатгах шиг болов. Тэгэхэд л С жигтэйхэн ядарснаа мэджээ.
Уг нь тэр гудамжинд байтугай, найран дээр ч олигтойхон дуулчихдаггүй. Залуу байхын л “аяны дугараанаас” зугтдаг, аргагүйдсэн үед нүүр нь чинэрэхийг мэдрэн байж, сөөнгөдүү хоолойгоор эхлэх төдий нэг юм зүглүүлээд л орхичихдог байсан.
С жигтэйхэн бүдэгхэн хоолойгоор нөгөө дуугаа аялах гэж оролдов. Гунигтай, гэхдээ тийм ч уйтгартай биш дуу л даа. Яагаад чухам бас энэ дуу билээ гэдгийг санах гэж оролдлоо. Мэдэх юм алга. Дуу нь ер гарсангүй. Уг нь сэтгэлд нь байгаагаар бол их л чанга дуу гарах ёстойсон. С хүчлэн байж хоолойгоо засаад, цамцныхаа бас нэг товчийг тайлав. Суудал дээрээ биеэ цэхлэн, эхний, дөнгөж эхний үгийг хэлтэл... Гэнэт хаалга дахин онгойв. С яагаад ч юм бэ цочин, айсан мэт навтасхийв. Огт зүс үзээгүй нэг хүүхэн цухуйчихаад хаалгыг нь тас саван одлоо.
Хаалга чимээтэйгээр хаагдахад ахин нэг цоччихоод гэнэт учиргүй уур нь хүрч байдгаараа хашгирмаар санагдав. С өөртөө, бас саяын цухуйдаг хүүхэнд, мөн эхнэртээ, ер хэн бүхэнд уур нь хүрч, өнөөдрийг хүртэл жаргалтай л санагдаж байсан амьдралаа зүхэн, хэнийг ч хамаагүй харааж загнамаар болоод явчихав.
Хэдэн хором өнгөрснийг бүү мэд. Тэр чичирсэн гараар утасны харилцуур авч гэр рүүгээ залгалаа.
-Байна уу?
Эхнэрийнхээ тайван, түшигтэй ч гэж хэлж болмоор зөөлөн дууг сонсоод тэр таг болов. Харилцуураас танил, ялдам дуу ахин сонсогдлоо.
-Байна уу? Хэн бэ?
-Би... Би байна аа.
-Аан, чи юу?
-Байна уу? С- үү? Байна уу?
-Байна аа, байна.
-Үгүй чи... Чи чинь? Байна уу, юу болсон бэ? Яагаад байгаа юм бэ? Ингэхэд чиний бие зүгээр үү?
-Би чамд нэг юм...
Ингэж хэлэнгүүтээ С суудлаасаа шалавхан босч зогсоод чичирсэн бүдэгхэн дуугаар дуулж гарлаа.
“Хэрвээ би...”
Сүүлчийн бадгийг дуусангуут тэр эхэр татан уйлж эхлэв. Харилцуур гараас нь мултран унахын үед тэрээр эхнэрийнхээ юу ч юм хэлэхийг сонслоо. С ширээгээ дэрлээд удаан, их удаан уйлжээ.

Зарим нь бүлээн, зарим нь хүйтэн бороон дуслууд
Нүд уруул дээр минь чимээтэй, чимээгүй үнсэлнэ
Заримдаа үнэн, заримдаа худал ертөнцийн
Ер нэгэн шөнөөс ер нэгэн бороо дусална
Сар үгүй атал нойтон дусал бүр гэрэлтэж
Од үгүй атал орчлон бүхэлдээ гялалзана
Хуруу гараас минь тэнгэр дусагнаж
Хувцас өмсгөлөөс харанхуй бөнжигнөнө*

Моддын дээр цас орно
Өнгө нь хувирсан суулчийн навчис
Өвдөж байгаа болвуу, гуниглаж байгаа болов уу?
Агуу их нам гүм - цас
Агуу их амьдрал - нулимас
Агуу их үхэл - намар
Аль алинаас нь би харцаа салгаж чадахгүйнэ
Моддын дээр цас орно
Зүрхнээс нь минь нэг нэгээрэ одож буй хүмүүсийн төлөө
Навч шиг тасран одож буй тэдний төлөө
Зүйрлэшгүй их шаналсан минь өчигдөрийнх, зуных ...
Моддын дээр цас орно
Харин одоо цээжинд минь аль хэдийнээ гэрэл
Хачин нам гүм цас моддын дээр"

...Миний тасдсан, миний мартсан
Улаан навчны төлөө энэ цэцгийг тасалья...
Үе үехэн санагддаг
Тэр эмзэгхэн навчнаас
Үнэртэж байсан хайрыг
Гишгэсэнийхээ төлөө
Энэ цэцгийг тасалья
Тасарсан цэцгийг
Залуугийн алдаа гэж нэрлье
Алдаа бүхнээ
Салхинд хийсгээд уйлья...

Сойзон самаа ухасхийн авсан Өнөрөө цочин зогтусав. Самыг битүү ороож ширэлдсэн шав шар үс. Өнөрөө мэл гайхан, өөрийн эрхгүй толь руугаа харав.Өө тэгэлгүй яахав, үс нь урьдын адил хар, тас хар, тэр ч бүү хэл өглөөний нар туссан толин дотор хөх туяатай харагдана.
Хүмүүс бүгд түүний үсний өнгийг гайхдаг.
- Чи чинь хөх сор тавиулчихсан юм уу даа, наранд ямар хар харагдаж байна аа?
- Яг парик шиг юм аа!
- Ингэхэд чи аль үсчинд ордог юм бэ?
Харин Өнөрөө энэ бүхнийг магтаал гэж хүлээж авна.
- Байгаа нь л энэ!
- Парик гэдэг юмыг чинь барьж ч үзээгүй!
- Тэр үсчний газрыг аав ээжээс минь л асуугаарай!
Өнөрөө самаа барьсан чигтээ орон дээрээ лагхийн суув. Юун шар үс вэ?


Хэн ч түүний юманд гар хүрдэггүй. Ганцаараа амьдардаг юм чинь тэр бол мэдээж л дээ. Гэхдээ ганцаараа биш үед ч ялгаагүй дээ. Хүмүүс бүгд л түүний эмх цэгцтэй гэр оронд орж ирүүт гутлаа тайлж, цав цагаан бүтээлэгтэй орон дээр нь тайван сууж ч чаддаггүй.
Хэдий 28 хүрсэн ч тэр хүнтэй суусангүй. Хоёр ч дээд сургууль төгссөн түүнийг гурав дахьдаа элсэн ороход ойр дотны хүмүүс маш гүнзгий хүлээж авчээ. Энэ мэдээг сонссон, аль хэдийн хүүхдэд дарагдсан найз бүсгүйчүүдийнх нь хамар шархирч, нэг л их сургуулийг дүүргэсэн найзууд нь хоёр дахьдаа бүртгүүлцгээв.
Салсан, нийлсэн, хаягдсан, хууртагдсан, бас хуурсан, сэтгэл хөрсөн.. гэр бүлийн проблемууд… Тэр энэ бүхнийг эргэн тойрноосоо олж харах болгондоо ганцаар яваадаа, найз “охидын” нь ярьдгаар эрх чөлөөгөө алдаагүй яваадаа сэм баярлана. Өнөрөөгийн галбираа алдаагүй бие, хүүхэд төрүүлсний дараа гарч ирдэг хар хар сэвх үгүй царай, унаган махаа гээгээгүй бумбагар хацар, будуулчихсан юм шиг гялалзсан хар үс, нэр хүндтэй их сургуулиудын улаан дипломууд… Энэ бүхэн найзуудынх нь ярилцдаг ганц сэдэв. Нүд нь хавдсан, тэр ч бүү хэл хэнд ч юм бэ цохиулаад хөхөрсөн, эмнэлэг хэссэн, тэр ч бүү хэл мэдрэлийн эмчийн хяналтанд орсон, үсчин гоо сайханд очих цагаа хүүхдийнхээ сургууль дээр багшид нь загнуулж өнгөрөөсөн, нөхрийнхөө хиртэй оймс, цамцнаас салалгүй угаалгын өрөөнд арван жил болсон насан багынх нь найзууд Өнөрөөгөөр бахархан биширнэ:
- “Тэр өөр хүн”
Харин Өнөрөө тэднийг өрөвдөн шүүрс алдарна. Бас тэд үнэхээр гайхалтай, тэвчээртэй, жинхэнэ эмэгтэй хүмүүс юм шиг ч санагдана. Өнөрөөгийн бол арван хором ч тэсч чаддаггүй хүүхдийн орилох дуу, шүлсээ үсчүүлэн гуйвах согтуу эр нөхрийн ууртай нүд, хагас сайн өдөр ч зургаад л босдог эцэс төгсгөлгүй их ажил, өнөөдөр ямар хоол хийнэ дээ гэх бодол төрүүлэхээс өөр “амтгүй” галын өрөө… Тэр энэ бүхнээс үнэхээр айна. Хэрэв тэр гурав дахь их сургуулийг биш эр нөхрийг сонгосон бол ийм л өдрүүд өөрийг нь хүлээж буйг мэдэрнэ. Мэдрэх бүрдээ арзасхийнэ.
- Өнөрөө! Чи өнөөдөр хүүг маань цэцэрлэгээс нь авчихаач, би өмнөх ажлаа дийлдэггүй ээ.
- Өнөрөө! Чи охинд маань англи хэлний хичээл хийхэд нь туслаач! Найз нь даанч мэдэхгүй юм.
- Өнөрөө! Чи 6 цагт манайхаар ирээд нөхрийг маань тариад өгөхгүй юү! Цаадах чинь хатгаа авчихаж.
- Өнөрөө минь гуйя, бид…
Өнөрөө харин хэзээд ЗА. Тэр өөрийн биеэр гэр бүлийн амьдралыг үүрэхээс бусдад ямагт бэлэн явдаг хүн. Түүнд мэдэхгүй, чадахгүй юм гэж үгүй. Ганц өмд оёчихож чадахгүй байж дөрвийн дөрвөн хүүтэй болчихсон найзыгаа өрөвдөнө. Тэгээд оёод л өгнө. Урныг нь, ухаантайг нь, мэдлэг боловсролтойг нь гайхаж биширсэн, хүндэлж өргөсөн найз хэдэн гэр бүлийн дунд түүн шиг хэрэгтэй хүн үгүй. Түүний хувьд ганцхан асуудал бий. Ердөө л ганц. Тэр бол, гурав дахь их сургуулиа төгсөөд дараа íü яах вэ? Гэвч Өнөрөө энэ тухай л бодохгүйг хичээнэ.
- За байз, миний сам яахаараа ийм хачин шар… Юун шар үс вэ?
Тэр гайхан хэсэгтээ л ийш тийш харж суулаа. Гэр орон нь урьдынхаараа, юу ч байрнаасаа хөдлөөгүй байдаг, самнаас нь бусад юм гял цал.
- Ингэхэд хэн манайд ирлээ дээ?
Үүдний хонх Өнөрөөг бодлоос нь салгаж өгөв. Тэр самаа барьсан чигтээ явж очин хаалгаа нээв. Сараа охиноо дагуулчихаж
- Пөөх наад нүүр нүд чинь яачихаа вэ?
Найз нь ухасхийн Өнөрөөгийн энгэрт наалдаад мэгшиж биш цурхиран уйлж эхлэв. Өнөрөөд хэлэх үг үнэндээ олдсонгүй. Гэвч ямар нэг үг хэлэх хэрэгтэй байдаг.
- Өөдгүй амьтан ахиад л согтуу ирээ юү?
Орилж, орилж тайвшраад Сараа гутлаа тайлан, ихэд гэмшингүй инээмсэглэсээр галын өрөө рүү нь орлоо.
- Ийшээ, том өрөө рүү ор л доо, Сараа!
- Яах юм бэ, энэ хамаг юмыг чинь нураачихна. Ингэж хэлээд Сараа охиноо байдгаараа муухай харав. Охин ээж рүүгээ айсан нүдээр дальдчин харснаа Өнөрөөд өөриймсөг наалдав. Охин гартаа хүүхэлдэй тэвэрчээ.
Өө, энэ хүүхэлдэйн үс байж шүү дээ!
Өнөрөө гэнэт инээв. Ээж охин хоёр гайхангуй атлаа царайчлангуйгаар дагаж инээлээ.
- Аан, Урнаагийн хүүхэлдэйн үс байж л дээ. Би бүр гайхаад… Энэ хар даа, Сараа! Миний сам…
- Яана аа, тийм байна шүү дээ. Уучлаарай Өнөрөө, уучлаарай. Энэ ёстой нэг дураараа хүүхэд шүү. Хулгайч шиг чи чинь хэдийдээ тэр өрөө рүү орчихоо вэ? Би уг нь уржигдар сайн л хэлсэн юм сан. Танай хогийг асгах гээд би нэг гарсан юм л даа. Тэр хойгуур л жижиг өрөө рүү чинь орчихож дээ. Яаж байгаа юм, чи! Цэвэрлэ, энэ самаа…
- За яахав ээ, яахав. Энэ сам яахав. Харин чиний наад уруул ам! Бүр хавдчихаж.
Сараа ахиад л уйлж эхлэв. Гэхдээ энэ удаа мэгшин байж ихэд гомдонгуй, аяархан, удаан уйллаа.
- Чи ер нь Урнаагийн эцгээс салмаар юм даа. Сараа минь! Яаж ийм муухай амьтантай хамт байж чадаж байна аа. Би бол аль хэдийн…
Энэ үгийг сонссон охин аньсган дороо бороо нууж явсан юм шиг л асгаруулан, гингэнэтэл уйлж эхэллээ.
- Хүүе, Урнаа миний дүү! Өө эгч нь тоглож байхад чинь дээ.
- Аав муухай биш. Би аавдаа хайртай.
- Хайртай байлгүй яахав, хайртай байлгүй яахав. Эгч нь мэднэ. Манай Урнаа сайн хүүхэд шүү, ээждээ дандаа хань болж явдаг. Алив, энэ самыг ав! Тэгээд наад хүүхэлдэйгээ самна! Наадах чинь яг чам шиг арзайсан юм болчихож…
Охин нулимстай хэвээрээ инээмэгц тэд дагаж инээлдлээ. Урнаа ширээний буланд суугаад хүүхэлдэйнхээ үсийг самнаж эхлэв. Дэгжин хувцасласан, өө сэвгүй биетэй, хөөрхөн Барби. Инээмсэглэсэн Барби. Ямар гоё хүүхэлдэй вэ? Яасан жаргалтай хүүхэлдэй… Амьд хүүхдээс азтай хүүхэлдэй…
Нулимсандаа халтартсан үүлтэй царайтай, түгшүүр нь арилаагүйгээс чичигнэх гартай бяцхан Урнаа уруулаа хөдөлгөн юуг ч юм амандаа үглэн байж, өөртэйгөө шивнэн инээмсэглэсээр Барбигаа самнаж эхлэв.
Сараа Өнөрөө хоёр охиныг ч юм уу хүүхэлдэйг ч юм уу ширтэн үг дуугүй сууцгаана.
- Чи тэгээд одоо яах гэж байна дээ, Сараа? Ингээд л байгаад байх уу?
- Сална даа, чамаас заавал сална!
- Уржигдар ер нь юү гэж буцаж очсон юм бэ? Манайд байж л байхгүй!
- Энийг л бодох юм байна шүү дээ!
Ингэж хэлээд охиныг угз татсанаа гэнэт энхрийлэн үнсээд нус нулимсыг нь арчиж өгөв.
- Чи ажилдаа буцаж орвол яасан юм бэ, Сараа?
- Хн. Хардаад бөөн юм болох байлгүй. Болдоо инженер ажлаасаа гарахаас нааш би буцаж орж чадахгүй биз дээ.
- Цаадах чинь чамд одоо хүртэл итгэдэггүй хэрэг үү?
- Харин тийм, ёстой нэг дүүрсэн хүн шүү…
Сараа ингэж хэлснээ гэнэт инээд алдав. Тэгээд босч үүдний өрөөний толинд удаан хэрснаа:
-Яана аа, ямар ичмээр юм бэ, ийм байж автобусаар ирдэг… Сая нэг нөгөө Бат – Эрдэнэтэй тааралдсаныг яана! Гээд инээмсэглэмэр аядав.
Хөхөрч хавдсан нүүртэй найзынхаа араас өрөвдөнгүй харж зогсохдоо Өнөрөө гэнэт Сараа тэдний ангийн хамгийн хөөрхөн охин байсныг санав.
Барбигаа гангалан, жигтэйхэн ажилтай сууж байсан Урнаа гэнэт туулай шиг чихээ сэртэсхийлгэснээ, сандлын түшлэгээс өлгөөтэй байсан ээжийнхээ цүнхийг ухасхийн шүүрээд үүдний толинд харж зогссон Сараад дөхүүлж өгүүтээ:
- Ээж ээ, гар утас чинь дуугараад байна, аваарай! Гэж нэг л сандрангуй шивнэлээ. Сараа ч ухасхийн авав.
- Энэний эцэг ярьж байна, яах вэ, Өнөрөө?
- Битгий ав, ярьж болохгүй шүү, Сараа!
- Ээж ээ, би аавтай ярьмаар байна…
Цагийн дараа хаалга зөөлөн тогших нь сонсогдлоо. Сараагийн нөхөр, Урнаагийн аав.
Сахлаа хусаагүй, арзайж урвайсан царайтай, зүүн гартаа нэг уут чихэр шажигнуулчихсан, өндөр бүдүүн нөхөр Өнөрөөгөөс дальдчисаар орж ирүүт хамаг бие нь салхийн Сараагийн хөлд сөхрөн унаад өгөв. Дараа нь тэд гурвуул тэврэлдэн баахан уйлцгаалаа. Өнөрөө бүр балмагдаж орхив. Гурвын гурван хүн уйлаад байдаг, уйлаад байдаг…
- Би найзыгаа явуулахгүй ээ, одоо яасан ч явуулахгүй. Өнөөдөр би Увс руу ярьж, эцэг эхэд нь утсаар бүгдийг нь ярина. Би л тэр хөгшчүүлд хэлэхгүй юм бол…
Чихрийн уут шажигнасаар, жаргалтай бяцхан Урнаа аавынхаа өвөр дээр унтаад өглөө. Ингээд Сараа уул шиг том нөхрийнхөө суганд эхэр татан наалдаад, өөрөө гэм хийсэн хүүхэд шиг Өнөрөөгөөс харц зугатаалган дальдчисаар, “хар” юмаа дагаад найзынхаа гэрээс дуртай нь аргагүй гарч явав.
-Чи одоо болиоч ээ, Сараа!
Өндөр бүдүүн эр энэ удаа Өнөрөө рүү зоригтой нь аргагүй нэг ширвэснээ юу ч хэлэлгүй, “хайртай” хүмүүсээ хаман аваад гарч одов. Өнөрөө өөрөө зодуулчихсан юм шиг л хөндүүрлэн хоцорчээ.
Тэднийг явсны дараа бүсгүй хайхрамжгүй аав ээжийн галын өрөөний ширээн дээр мартаж орхисон цэмцгэр Барбиг тэвэрч хэсэг чимээгүй суув.
-Ямар хачин улс вэ?
Тэр ууртайгаар ингэж хэлээд хүүхэлдэйн үсийг зулгаах нь холгүй самнаж эхэллээ. Харахад учиргүй гоё ч амьгүй үс. Ямар ч илчгүй үс.
Гэвч Өнөрөөд ингээд л суугаад баймаар, өөгүй хөөрхөн хүүхэлдэйг өвдтөл нь чанга самнаад л суумаар санагдав.
Хаалганы хонх жигтэйхэн чанга, гэхдээ цаанаа ямар ч түгшүүртэйгээр жингэнэн дуугарах нь сонсогдлоо.
- Өнөрөө эгч ээ! Би хүүхэлдэйгээ мартчихаж!
- Өө, тийм байна лээ…
Гэвч Өнөрөө хөдөлсөнгүй. Түүнд гэнэт Барби хүүхэлдэйг нь Урнаад өгмөөргүй сангаджээ.
- Миний дүү дараа ирэхдээ àвчих, тэгэх үү?
- Үгүй!
- Би хүүхэлдэйд чинь гоё даашинз оёж өгнө шүү!
- Барби маань намайг санаад унтаж чадахгүй ш дээ…
- За, за ав, Май, энийгээ…
Өнөрөө яагаад ч юм Урнаад гомдчихов. Охиныг гарсны дараа гэрт чив чимээгүй боллоо. Бүсгүй бухимдан давчидаж гэнэт хөлрөн, салхинд зогсмоор санагдсанд галын өрөөний тагт руу ухасхийн гарав.
“Учиртай гурван толгой” хөтлөлцөн аажуухан алхацгаана. Шав шархан үст Барбийн толгой наранд алтран, нэг л ер бусаар цацарч үзэгдэнэ. Өнөрөө тэдний араас бухимдангуй хэрнээ цаанаа л гайхангуй харж зогссоноо гэнэт цурхиран уйлж эхэллээ.
Маргааш өглөө нь Өнөрөө үсчний газраар орж хав хархан үсээ шав шараар будуулжээ. Хөвсгөр, өтгөн сайхан үс нь хэзээний л ийм өнгөтэй байсан юм шиг цаанаа нэг “үнэмшилтэй” харагдана.
-Хаанаас ийм гоё парик аваа вэ? Гэж хүүхнүүд шагшилдана. Сараа чимээгүйхэн инээмсэглэнэ. Гудамжинд зөрөх хүмүүсийн ер бусын харцыг мэдрэн алхахдаа тэр үс нь цацарч харагдаж байгаа даа гэж бодож явлаа. Харих замдаа бүсгүй тоглоомын дэлгүүрээр орж, өөртэй нь усны дусал шиг адил шархан үстэй, амьд хүүхэд шиг хөөрхөн хүүхэлдэй худалдан авчээ.

Гадаа зогсоод л баймаар
Нүүрээн тэнгэрт л харуулан
Зогсоод баймаар цасанд мод шиг даруулан
Зогсоод л баймаар
Царай зүсэнд минь
Цагийн төрх тодортол
Зогсоод
Зогсоод л баймаар
Улаан алчуураа
Цагаан болтол
Зогсоод л баймаар
Урсатлаа
Урсаад арилтлаа
Бороонд зогсоод л баймаар
Чиний үнэрийг авч явсан салхи
Авчирч өгөхөөс өөр
Аргагүй болтол нь
Зогсоод л баймаар
Ирэхгүй гэдэг үг
Ичээд нуугдтал
Зогсоод л баймаар
Ирэх замыг чинь зөөллөн
Элс болон бутартлаа
Зогсоод
Зогсоод л баймаар

Бүр нэг сэтгэлээр уначихаад
Юу ч бодож чадахгүй суухад, гэнэт
Тэнгэрээс шүлэг шивнэх шиг
Чиний инээмсэглэл
Бүхний нүдэнд илүүдэж
Тэнэгийн өмнө хүчгүйдэхийн үес
Бурхан нүдээ ирмэн тайвшруулах шиг
Чиний инээмсэглэл
Энэ амьдралын хүлцэшгүйтэй
Элдэв хүмүүсийн тэвчишгүйтэй
Эвлэрэх ганц зам
Чиний инээмсэглэл
Надаä байгаа цорын ганц хөрөнгө,
Наранд ганцаар хүрчихсэн мэт
Òийм өндөрт аваачдаг
Чиний инээмсэглэл "

Би цэв цэнхэр атлаа
БИ цэг цэг цэг атлаа
Би үүлнээс ч илүү үүл, уснасс ч илүү ус, үл баригдахуй атлаа
Би салхины бие, шувууны нисэлт, өвлийн тэсгим жавар атлаа
Би хязгааргүй, хайрын биелэл атлаа
Биеэр минь дүүрэн ертөнц, нүдээр минь дүүрэн тэнгэр атлаа
Цаг хугацаа хаана оршдогийг ганцаарханаа мэддэг атлаа
Цасны ширхэг бүрийг нэрлэж чаддаг атлаа
Гайхамшигт, гүн нууцлаг амьралаас айдаггүй мөртлөө
Галд гараа дүрэхээс буцдаггүй атлаа
Ганцхан чиний л өмнө үл дүрэлзэн гэрлээ хумьж
Гарт чинь буй сарнай адил нам гүмхэн юунд бөхийнө вэ

"Тэргүүн бүлэг" шүлгүүд 1995
"Тэнгэрт ургадаг модод" 2000
"Эрх чөлөөтэй байхын урлаг буюу шинэ ном" 2002
"Нүдний шилэнд зүүсэн зургууд" 2004
"Ганцаардлын дасгал" шүлгүүд 2004

1972 онд Дархан хотод төрсөн. 1996 онд Монгол мэдлэгйн их сургуулийг судлаач мэргэжилээр төгссөн. 2002 онд "Эрх чөлөөтэй байхын урлаг буюу шинэ ном" номоороо Алтан өд шагнал, 2004 онд мөн энэ номоороо МЗЭ -ийн шагнал авчээ.

Л.Өлзийтөгс
Яруу найргийн
1995 он “Тэргүүн бүлэг”
2000 он “Тэнгэрт ургадаг модод”
2002 он “Эрх чөлөөтэй байхын урлаг буюу Шинэ ном”
2004 он “Ганцаардлын дасгал”
.... он “Миний гунигийн түүх” шүлгийн түүврүүд,
Хүүрнэл зохиол
2004 он “Нүдний шилэнд үлдсэн зургууд”
2005 он Г.Аюурзанын хамт “Монголын сонгомол найраг”, “Монголын сонгомол өгүүллэг”, “Монголын сонгомол тууж” антологуудыг эрхлэн гаргасан.
Шүлэг зохиолууд нь англи, орос, солонгос, япон, мажар, серб, румын, польш хэлээр орчуулагдан нийтлэгджээ.

Б.ЭНХЦЭЦЭГ (2007-01-27) "Өнөөдөр" сонин

-Үсний тань засалт гоё зохих юм. Арван хэдэн жилийн өмнө телевизээр гарахдаа яг л ийм үстэй байсан?
-Аа, энэ үү… Намайг дунд сургуулийн зургадугаар ангид байхад л эгч анх ингэж засаж өгсөн. Бараг 20 жил яг энэ хэвээрээ л байгаа юм. Эгч царай муутай дүүгээ хөөрхөн болгох гэж хичээсэн шиг байгаа юм. Хүүхэд байхдаа ч, хүүхэн болоод ч энэнээс өөр хэв маягт дурласангүй. Ер нь би гоо сайхны элдэв моод янзыг тэгтэл шохоорхоод байдаггүй. Гадаад байдал гэдэг миний хувьд тийм ч чухал зүйл биш дээ.
-Анх удаа нүүр тулж буй хэрнээ надад Таны тухай төсөөлөл байх юм. Уран бүтээлээр нь дамжаад тухайн хүний мөн чанарт дөхнө гэвэл санал нийлэх үү?
-Хүн өөрийгөө л бичдэг гэдэг. Гэтэл бичих тусам, уран зохиолын гүн рүү явах тусам тийм биш санагдаж байна. Жишээ нь би өөрийгөө янз бүрийн нөхцөл байдалд аваачиж тавиад элдэв төсөөллөөр баяжуулан зохиолоо бичдэг. Энэ нь ч хялбар байдаг юм. Гэтэл уран зохиол мэдэхгүй хүмүүс шууд утгаар нь ойлгочихно. Аан Өлзий, Аюур хоёр чинь ингэдэг юм байна... гэж бодно. Миний бодит амьдрал шүлэг зохиолоос минь өөр ч байж магадгүй. Намайг хэн бэ гэдгийг мэдэх хүн цөөн дөө.

-Хэн болохоо албаар нууцалдаг биш үү?
-Уг нь бол би хамгийн нээлттэй хүн. Олны өмнө гарах дургүй. Угаасаа сонирхолгүй. Одоо ч ярилцлага өгөөд сууж байгаадаа дурамжхан л байна.

-Ном гаргадаг хүнд олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэлтэй ойр харилцах хэрэг гардаггүй гэж үү. Нэг төрлийн бизнес биз дээ?
-Ном гэдэг яг хүнтэй адил өөрийн гэсэн хувь заяатай гэж боддог. Сүү аваарай гэж хашгирдаг аргаар сайн номыг зарлах хэрэггүй… Миний өглөө компьтерийн ард сууснаар эхэлдэг. Өглөө болгон цахим шуудангаа шалгадаг гэсэн үг. Гадаадаас ч, дотоодоос ч ихэвчлэн уншигчид захидал илгээнэ. Өөрийн гэсэн тодорхой хүрээний тогтмол гэхээр уншигчтай болчихсон. Үүний төлөө би бичихээс өөр юу ч хийгээгүй. Хийе ч гэж боддоггүй.

-Таны олон шүлэгт навчны тухай бий. Тэр навч чухам юунаас эхтэй юм?
-Зургадугаар ангид эрвээхэйн хатаамал хийх аймаар даалгавар авлаа. Амьд эрвээхэйг номын хуудсанд хавчуулж алах гэдэг… Надад эвгүй санагдсан. Байрныхаа урд талын хүүхдийн цэцэрлэгийн хашаанд очив. Уг нь би дүүрэн модтой тэр цэцэрлэгт гэрийн ажлаас зугтан ном уншихаар байнга очдогсон. Тэр удаа эрвээхэй хайгаад явж байтал мөрөн дээр нэг нь ирээд суучихав. Мөрнөөс минь үргэн нисэхдээ навчин дээр очиж суулаа. Мөнөөх навч надад яг л эрвээхэй шиг харагдсан. Борооны дусалд ов тов цоохортож, олон өнгөнд уусчихсан их гоё навч. Тэгэхэд л навчны гоо үзэсгэлэнг мэдсэн. Би даалгавартаа эрвээхэйн оронд навчны хатаамал хийж билээ.

-Ингэхэд Та нөхөртэйгөө яаж танилцсан бэ?
-Аюуртай танилцахаас өмнө шүлгийг нь “Ил товчоо” сониноос уншсан байсан. Э.Сонинтогос эгч намайг оюутан байхад дуудаж “Ардын эрх”-ийн “Ням гариг” сонинд сурвалжлагчаар авсан юм. Оюутан хүнд тэр үеийн төрийн төв хэвлэл байсан “Ардын эрх”-д ажиллана гэдэг том үйл явдал шүү дээ. Намайг орохоос хэдхэн сарын өмнө Аюур Нийгэм, соёлын хэлтэст ажиллах болсон юм билээ. Тэгж бид хоёр танилцсан. Үнэнийг хэлэхэд би түүнийг ер анзаарч байгаагүй. Эрчүүд надтай яагаад ч юм тийм зоригтой, шулуухан харилцдаггүй байтал Аюур... (инээв) Нэг удаа сурвалжлагаа бичээд сууж байтал өмнө минь шүлэг тавьчихаад яваад өгсөн. Тэр шүлэг нь хэтэрхий ойлгомжтой байсан л даа. Аюур ер нь шулуухан, зоригтой, хурц хүн. Миний төрсөн өдөр болдог юм.

Өглөөнөөс авахуулаад олон хүнээс бэлэг авав аа. Аюур тэгэхэд ганцаараа мартагдашгүй бэлэг өгч билээ. Сапфо гэж эртний Грекийн яруу найрагч эмэгтэй байдаг даа. Би түүний тухай олж унших юмсан гэж бодож явтал Аюур “Домогт эмэгтэйчүүд” нэртэй ном бэлэглэж, хамгийн эхний хуудаст нь Сапфогийн тухай байсан. Бас намайг А.Блокт хайртайг мэддэг шиг тэмдгийг нь өгсөн. Энэ бэлэгнээс хойш бид хоёр их дотно болсон.

Миний дунд нь орж тэсвэр тэсвчээртэйгээр удаан ажилласан цорын ганц хамт олон бол “Ардын эрх.” Тэгэхэд Ц.Балдорж эрхлэгчийн бүрдүүлсэн шиг хүчирхэг баг одоо хаана ч алга байх шиг. “Өдрийн сонин”-ы ерөнхий эрхлэгч Мийгаа ах тэгэхэд сонины эзэн биш нэртэй сэтгүүлч байсан. Миний бичсэн юм түүнд таалагдахад баярлаад л гүйж явлаа. Тэндээс, тэднээсээ би ихийг сурсан. “Өдрийн сонин”, “Өнөөдөр” сониныг одоо ч хамт олноо гэж боддог. Амжилт бүхэнд нь баярладаг. “Ардын эрх”-д байхад Аюур бид хоёрт тохиолдсон нэг хөгтэй явдлыг ярих уу?

-Тэгээч.
-Бид хоёр болздог юм аа. Бааранд орох гэтэл мөнгө байсангүй. Аюур редакцид очъё гэнэ. Тэгэхэд ажил тарчихсан, шөнийн 12 цаг болж байлаа. Тэнд хэн ч алга. Хоёулаа ороод юм яриад сууж байтал хонгилд чимээ гарахаар нь шагайсан чинь Бал эрхлэгч явж байна аа. Айгаад яахаа мэдэхгүй З.Түмэнжаргал ахын согтуудаа Э.Сонинтогос эрхлэгчээс нуугдаж байсан шүүгээнд ороод зогсчихсон. Гэнэт шүүгээн дотроос баригдах эвгүй санагдаад гарахаар хаалгыг нь онгойлготол яг өмнө Бал эрхлэгч зогсож байсан. Үхтлээ айж, бас ичиж билээ. Энэ явдал санаанаас гардаггүй юм.

-Инээдтэй юм.
-Харин тийм. Бал эрхлэгч мундаг хүн шүү дээ. Монголын хэвлэл сонины түүхэнд их юм хийсэн хүн дээ. Тэгэхэд бид хоёрыг ойлгосон байх аа юу ч дуугараагүй гараад явчихсан.

-Аюурзана та хоёр бие биеэ онож олсон хос шиг санагддаг?
-Магадгүй.

-Түүнтэй хамт байхад гайхамшигтай юу?
-Мэдэхгүй.

-Хүүхдүүдээс тань яруу найрагч төрөх болов уу?
-Хэлж мэдэхгүй байна. Уран зохиол хүнд хүчир зүйл шүү дээ. Хүүхдүүд маань ном унших дуртай. Лав л охиноо яруу найрагч болоосой гэж хүсдэггүй. Бэлдээд л, бичсэнийг нь засч өгөөд л дэмжиж тэтгээд байхгүй. Яруу найрагч байх гэдэг цаанаасаа хувь ерөөлтэй. Сайн яруу найрагч болж чадахгүй бол хамгийн золгүй амьтан болж хувирна, чадвал хамгийн гайхамшигтай амьдралыг туулна. Зарим эцэг эх хүүхдээ яруу найрагч болох нь бичсэнийг нь үзээд өгөөч гэдэг. Хүүхдүүд нь шүлэг цээжилдэг, уншдаг, ухаантай, сэргэлэн л гэдэг. Гэтэл яруу найрагч болоход энэ бүхэн хангалтгүй.

-”Шизо”-той гэж ч хэлүүлдэг?
-Жинхэнэ яруу найраг хамгийн эрүүл ухаанаас төрнө. Уран бүтээл өөрийгөө олох эрлийн замд эзнээрээ этгээд зүйл хийлгэж болох юм. “Шизо”-той гэдэг чинь хамгийн бурангуй үзэл. Ажигч гярхай, мэдрэмжтэй, байгалийн авьяастай, ухаалаг, бас маш шударга сайн хүнээс л сайн уран бүтээл гарна. Өөдгүй хүнээс сайн шүлэг гардаггүй. Би өчигдөр уран дархан Д.Энхдаваа ахтай уулзсан. Тэр их сайн хүн байх гэж бодогдоод байдаг юм. Бүтээл нь маш гэрэл гэгээтэй, нэг л их сайхан инээмсэглэл шиг.

-Та хоёр яагаад хоёулаа гэртээ уран бүтээл хийхээр болсон юм бэ?
-”Өчигдөр” сониноо болиод л гэртээ суусан. Энэ шийдвэрийг хоёулаа гаргасан. Бид хоёр “Өчигдөр” сониноороо нийгэмд хэлье гэснээ хэлж чадсан шүү. Тухайн үед шар сониноос анх удаа урлаг, уран зохиолын тухай бичдэг байлаа. Бид хоёр ямар ч ажлыг мөнгө бодож хийдэггүй. Хүмүүст хэрэгтэй юм хийе гээд бодооод явахаар л аяндаа болж бүтдэг юм билээ. “Өчигдөр” маань олон уншигчтай, ид мөнгө олж байсан үед сониноо гаргахаа болиход хүн болгон гайхсан. Хэт залуу байна, романтик гэдэг нь гээд л.
Хэн хэний маань бодол юм даа. Хүний амьдралд материаллаг талаассаа бол тийм ч олон юм хэрэггүй. Мөнгөний хойноос яваад байвал ерөөсөө дуусдаггүй. Бидний хүүхэд нас, хүсэл мөрөөдөл, зорилго чиглэл бүгд уран зохиол байсан учраас бүгдийг орхиод уран бүтээлээ хийх нь ямар ч мөнгө төгрөгөөс илүү үнэтэй. Тэгээд л цэвэр гэртээ суусан. Ингэж суусны хүчинд 10 хар ботио гаргасан. Одоо бол найзууд зөв шийджээ гэдэг. Итгэл үнэмшил гэдэг хүчтэй шүү дээ. Мөнгө бол төлөөнөө нь амьдралаа зориулаад байхаар зүйл биш ээ.

-Та ганцаарддаг уу. Манайд оюуны хүрээ бий юү?
-Над шиг олон найз нөхөдтэй хүн харин ч ховор. Миний найзууд голдуу зураачид. Манайд тийм оюуны бат хүрээ бий бий. Урлаг, философи, сэтгүүл зүй бүгд харилцан хамааралтай хөгждөг. Жишээ нь, утга зохиол яруу найргийн шинэчлэл нь эргээд философи, тэр бүү хэл анагаах ухаан, нийгмийн шинжлэх ухаанд нөлөөлж байдаг юм билээ. Ходоод хоосон байхад юун яруу найраг гэж ярьдаг хүмүүс бий. Энэ бол оюуны талхны асуудал гэдгийг бодолцох ёстой байх аа. Манай улс хоёр сая хүнтэй гэхэд харьцангуй олон сэхээтэнтэй. Оюун санааны хүрээнийхэн бие бие рүүгээ соронзон шиг л татагддаг.

-Та гэрээс гарахгүй дөрвөн жил болсон тухайгаа бичсэн байсан. Яаж чаддаг юм бэ, харамсдаггүй юм уу?
-Боломж л байвал гэрээс гарахгүй юмсан гэж боддог. Харамсдаггүй ээ. Гэртээ суудаг гэхээр хүмүүс цонхоороо хараад зогсч байдаг шиг боддог юм байна лээ. Өнгөрсөн хугацаанд би зургаан ном гаргасан. Аюуртай хамтарсан гурван номтойгоо нийлвэл есөн ном. Бас энэ хугацаанд 70 гаруй номын редактораар ажиллалаа. Уншигчдад муу ном хүрнэ гэдэг оюуны гэмт хэрэг шахуу зүйл шүү дээ, тиймээс ном бичдэг хүнд тусалж, засч залруулж, санаагаа хэлж сайжруулж, өөрөөр хэлбэл зохиогчийг нь жижигхэн нүглээс аварсныхаа төлөө би хөлс ч авдаггүй. Номон дээр нь редакторласан гэж нэрээ ч тавиулдаггүй.

-Та саяхан хөгжмийн зохиолч Б.Шаравын “Сэтгэлийн хөг”-д үг хийжээ. Гурван сар амандаа аялж бичсэн гэл үү?
-Би хэзээ ч нэг юман дээр гурван сар сууж үзээгүй (инээв) . “Сэтгэлийн хөг”-д үг илүүдэхээр сайхан ая л даа. Шарав гуайн хөгжимд үг бичих нь миний хувьд бахархмаар зүйл. Хурдан ч бичсэн. Б.Шарав гуай хорвоод аятай төрсөн хүн. Би бүүр 1993 онд “Ил товчоо” сонинд ярилцлага өгөхдөө л түүнийг хүндэлдэг, хоёрдугаар симфонид нь дуртайгаа хэлж байсан. Манай Дарханы охин энэ дууг дуулж байгаа. Сайн дуучин болно доо. Сайхан хоолойтой охин.

-Амьдарч яваа цаг үеийнхээ тухайд ямар бодолтой явдаг вэ?
-Хятадууд үзэн ядсан хүнээ төр солигдох үед амьдраарай гэж хараадаг юм гэсэн. 90-ээд он уран бүтээлчдийн хувьд олз, завшаан байсан бол хувь хүний хувьд тун хэцүү үе байлаа. Гэвч туулж байгаа хүнд бэрхийнхээ хэрээр бид өсч өндийж байна. 90-ээд оны зохиолчдын намтар социализмын үеийн зохиолчдынхоос илүү сонирхолтой байх болно. Авах юмгүй намтартай зохиолчийг ямар зохиолч гэх вэ дээ гэж нэгэн зохиолчийн хэлсэн үг бий. 1990 оны ардчилсан хувьсгал Монголын сэхээтнүүд, уран бүтээлчдийн хувьд жинхэнэ аврал байсан. Бид, жишээ нь яруу найрагчид тэгэхээр ардчилсан хувьсгалыг гардан хийсэн тэр л хүмүүст маш их өртэй. Ямарваа нэгэн шинэчлэл, хувьсгалыг хийнэ гэдэг асар хэцүү. Цагаа тулахаар хүмүүс ихэнхдээ аймхай байдаг юм билээ.

-Таныг дуурайн бичигчдийг уншдаг уу?
-Тэр хүний хэн бэ гэдэг талаар бүрэн ойлголттой болж авахын тулд л уншдаг. Сэтгэлийн хөдлөлөөр ханддаггүй. Ухаантай, хүчтэй, авьяастай хүн хэзээ ч бусдыг дууриадаггүй. Түүнтэй юу ярих юм. Санаандгүй нэг мөр давтагдах зүйл хаа сайгүй байдаг л даа. Харин дуурайгаад удаан амьдрахгүй ээ.

-Таны “Миний гунигийн түүх” нэртэй шинэ ном гарчээ?
-Уг нь ноднин бэлэн болсон юм, сая л хэвлүүллээ. Урьд нь ном гаргахдаа шүлэг хасахаараа харамсдаг байсан. Одоо бол харин чамбай ном болох нь гэж баярладаг болоод байгаа. Их ч хассан даа.

-Хавтасны зураг нь өлзий хээ юм аа, нэг харахад олон судалтай навч шиг ч юм уу?
-Навч шиг байна уу. Чи гоё харжээ. Зориуд өлзий хээ захиалж зуруулсан юм. АНУ-д амьдарч байгаа Д.Цолмон гэж зураачийн бүтээл. Гоё болсон байгаа биз.

-Та саяхан АНУ яваад ирсэн байх аа. Ямар ажлаар явав?
-Индианагийн их сургуулийн монгол судлалын төв, Айовогийн их сургуулийн олон улсын утга зохиолын хөтөлбөрийн урилгаар явсан юм. Тэнд яруу найргийн уншлага хийсэн. Хөтөлбөртөө оролцчихоод Америкийн зүүн эргийн найман хотоор аялсан. Мома-г үзсэн. Үзэх сэн гэж зургаан жилийн өмнөөс хүссэн болохоор энэ галерейд хөл тавихад үнэхээр сайхан байсан шүү. За, тэгээд номын дэлгүүрээр л сайхан хэсэх шив дээ.